Advertisements

የእቴጌ ደብዳቤ ሙሉ ቃል 2-በጎንደር/በጌምድር ኦሮሞዎች ይገዙ ነበር

__________________
የራስጌ ማኅተም፡ ዝማኅተም ዘእቴጌ ጣይቱ ብርሃን ዘኢትዮጵያ የተላከ ከእቴጌ ጣይቱ ብርሃን ዘኢትዮጵያ፤ ይድረስ ከማህበረ ዴር ሥልጣን ወደብረ ገነት ዘኢየሩሳሌም፣ እንዴት ሰንብታችኋል፡ እኔ እግዚአብሔር ይመስገን ደህና ነኝ።

እናንተ ብትስማሙ እርስ በርሳችሁ ብትፋቀሩ አንድነትችሁን ብታፀኑ ይሻላል እንጂ ትግሬ የብletter-of-taituቻ ነው፣ ሸዋ የብቻ ነው፣ ቤገምድር ጎጃም የብቻ ነው እያላችሁ ጎሣ እየለያችሁ ብትጣሉ ምን ትረባላችሁ።

እኛስ በኢየሩሳሌም ነገር ይህንን ያህል መድከማችን ያነን ያህል ብር ባንክ አግብተን የዚያን ወለድና ከቤቱ የሚወጣውን ክራይ መስጠታችን እንዳትቸገሩ የሰው ፊት እንዳታዩ ያነን እየበላችሁ ለኛም የጌታችን ደም ከፈሰሰበት ላይ ዳዊት እንድትደግሙልን እንድታዝኑልን እናንተም ፩ነታችሁ እንዲጸና ብለን ነው እንጂ ገንዘቡ ተርፎ ባገራችን በኢትዮጵያ ለምንሰጠው ሰው አጥተን አይደለም።
አሁንም ስለ እግዚአብሔር ብላችሁ እናንተም እርስ በርሳችሁ ተፋቀሩ፡ ለኛም ዳዊት ድገሙልን እዘኑልኝ። ሳትቸገሩ እንዴት የድፍን አውሮፓ መሳቂያ ትሆናላችሁ። አሁንም ይኸው እማሆይ ወለተ ተክሌ መቃብሬ ከዚያው ይሁን ብላ መጥታለችና አደራችሁን ምኑም በምኑም ነገር እንዳታስቀይሟት። እንግዲህ እሷ እንዲህ አደረጉኝ ብላ የላከችብኝ እንደሆነ እናንተንም እጣላችኋለሁ እኔንም እንዳታስቀይሙኝ።
ሰኔ ፳፱ [29] ቀን ፲፱፻ [1900] ዓመት አዲስ አበባ ከተማ ተጻፈ።

በጎንደር/በጌምድር ኦሮሞዎች ይገዙ ነበር

አንዳንድ የኦሮሞ ብሄረተኞች አንደኛ ኦሮሞው ከሌላው ኢትዮጵያዊ የተለየ ማንነት እንዳለውና ኦሮሞነት እና ኢትዮጵያዊነት የተለያዩ እንደሆኑ ፣ ሁለተኛ በኢትዮጵያ ይገዛና “ጨቋኝ” የነበረው “አማራ” የሚሉት ማህበረሰብ ብቻ መሆኑን ሊነግሩን ይሞክራሉ።

ታሪክ ግን የሚለው ሌላ ነገር ነው። አጼ ቴዎድሮስ ከመንገሳቸው በፊት እንደ አባ ሰሩ ግዋንጉል፣ ራስ አሊ አንደኛ፣ ራስ አሊጋዝ፣ ራስ ጉግሳ መርሳ፣ ራስ ይማም፣ ራስ ማሪዬ፣ ራስ ዶሪ እና ራስ አሊ ሁለተኛ ያሉ የየጁ ኦሮሞ መኳንንት ሰሜን ኢትዮጵያን ይገዙ ነበር። ከሰለሞን ነገድ ናቸው የሚባሉ ንገስታትን እንደው እንደ ምልክት አስቀምጠው ነበር እነዚህ ኦሮሞዎች አገሪቷን ሲያሽከረክሩ የነበሩት።
አንድ ወቅት እንደዉም በጎንደር ቤተ መንግስት አፋን ኦሮሞ የሥራ ቋንቋ እንደነበረም ይነገራል።

ጀግናዋ እቴጌ ጣይቱ “ኦሮሞ ናቸው” ብዬ መጻፌን ተከትሎ “ከበጌምድር ናቸው” የሚል አስተያየት ቀርቦልኛል። ትክክል ነው። እቴጌ ከበጌምደር ነበሩ። ግን ግንዳቸው ወደ የጁም ይሄዳል። የእቴጌ ጣይቱ አባት ራስ ብጡል ሃይለማሪያም፣ የየጁ ኦሮሞ መኳንንትና የንጉሱ እንደራሴ ሆነው ሲገዙ የነበሩት የራስ ጉግሳ መርሳ የልጅ ልጅ ናቸው።

የትግሬው ራስ መንገሻ ሚስት ከፋይ ወሌ ፣ የንግስት ዘዉዲቱ ባለቤት ራስ ጉግሳ ወሌ፣ የሰሜን (የተወሰነ ጊዜም የትግራይ እና የባህር ምድሪ/ኤርትራ ) ገዢ የነበሩትና የእቴጌ ጣይቱ አጎት ራስ ዉቤ ሃይለማሪያም፣ የየጁ ራስ ጉግሳ መርሳ ልጅ ልጆች ናቸው። የአጼ ቴዎድሮስ ባለቤት እቴጌ ተዋበች አሊ፣ የራስ አሊ ሁለተኛ ልጅ ነበሩ። የበጌምድር ራስ የነበሩት ራስ አሊ አንደኛ፣ የራስ ሚካኤል ስሁልን ሞት ተከትሎ የኢትዮጵያ ንጉስ እንደራሴ ሆነው ይገዙ በነበረበት ወቅትም፣ ዋና ከተማቸውን ወደ መግደላ ከማዞራቸው በፊት የአጼ ቴዎድርስ መቀመጫ የነበረችዋን ታሪካዊቷን የደብረ ታቦር ከተማ የመሰረቱት፣ እኝኑ የየጁ ኦሮሞ ገዢ እንደነበሩም ይነገራል።

እንግዲህ አስቡት አሁን ሕወሃት/ኢሕአዴግ በዘር ሸንሽኖ የአማራው ክልል ብሎ በመሰረተው ግዛት እምብርት ምን ያህል በትልቁ የኦሮሞዎች አሻራ እንዳለ። አስቡት ምን ያህል የኦሮሞው ማህበረሰብ ከሌላው ኢትዮጵያዊ ጋር የተሳሰረና የተዋለደ እንደሆነ።

ዘረኝነትን ለመስበክ፣ አንድን ህዝብ ከሌላው ህዝብ ጋር ሆን ብለው ለማጣላት ጥቂቶች የሚሸርቡት እንጅ፣ ኦሮሞዎች ሌላው ይገዛቸው እንደነበረው ሁሉ እነርሱም የገዙ፣ ሌላው እንደበደላቸው እነርሱም የበደሉ፣ ከሌላው ጋር የተደባለቁ መሆናቸውን ነው ታሪክ የሚያስተምረን። የጸዳ፣ የጠራ የኦሮሞ ማንነት የለም።

እቴጌ ጣይቱ ኦሮሞ ነበረች ስንል፣ ኦሮሞ ብቻ ነበረች ማለታችን አይደለም። ከኦሮሞም፣ ምናልባትም ከትግሬው፣ ከአገው የተደባለቀች ናት። አንድ ወዳጄ እንደተናገረው “ኦሮሞ”፣ “ትግሬ”፣ “አማራ”…..ትል ያልነበረች ማንነቷ ኢትዮጵያዊነት ብቻ የነበረ ታላቅ የኢትዮጱያ ብቻ ሳይሆን የጥቅር ህዝብ እናት ነበረች።

ይሄን ግሩም ሙዚቃ ተጋበዙ።

#ግርማ_ካሳ

Advertisements

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: