መሰቦ ሲሚንቶ የ70 ሚሊዮን ዶላር ኢንቨስትመንት ስምምነት ተፈራረመ

  • የጂብሰምና ቀለም ፋብሪካዎች ለመገንባት አቅዷል

በኤፈርት ሥር ከሚተዳደሩት በርካታ ኩባንያዎች መካከል አንዱ የሆነው መሰቦ ሲሚንቶ የግንባታ ዕቃዎች የሚያመርት ኩባንያ በ70 ሚሊዮን ዶላር ኢንቨስትመንት ለማቋቋም፣ ኩስቶ ግሩፕ ከተሰኘ የሲንጋፖር ኩባንያና ፌርፋክስ አፍሪካ ፈንድ ከተባለ የአሜሪካ ኩባንያ ጋር ስምምነት ተፈራረመ፡፡

ስምምነቱን የኤፈርት ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወ/ሮ አዜብ መስፍን፣ የኩስቶ ግሩፕ የሕግ ክፍል ኃላፊ ሃይደር ጉላምና የፌርፋክስ አፍሪካ ፈንድ ሊቀመንበር አቶ ዘመዴነህ ንጋቱ ታኅሳስ 11 ቀን 2010 ዓ.ም. ፈርመዋል፡፡

በስምምነቱ መሠረት መሰቦ ሲሚንቶ፣ ኩስቶና ፌርፋክስ አፍሪካ ፈንድ በጋራ ኤምኬኤፍ ቢዩልዲንግ ማቴሪያልስ ፕሮዳክሽን የተሰኘ ኩባንያ ያቋቁማሉ፡፡ በሽርክና የሚመሠረተው ኩባንያ በዋናነት የጣሪያ ክዳን ጡብ የሚያመርት ሲሆን፣ መሰቦ ሲሚንቶ 60 በመቶ፣ ኩስቶና ፌርፋክስ በጋራ 40 በመቶ የባለቤትነት ድርሻ ይኖራቸዋል፡፡

ኤምኬኤፍ በመቐለ አቅራቢያ የጣሪያ ክዳን ጡብ ፋብሪካ እንደሚገነባና ከፍተኛ የጥራት ደረጃ ያላቸው ምርቶች በማምረት ለአገር ውስጥና ለውጭ ገበያ እንደሚያቀርብ ወ/ሮ አዜብ ተናግረዋል፡፡

‹‹መሰቦ ሲሚንቶ ፋብሪካ ብቻ ሳይሆን የተለያዩ የግንባታ ዕቃዎች አምራች ኩባንያ ነው፤›› ብለዋል፡፡ ወ/ሮ አዜብ ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ የጣሪያ ክዳን ፋብሪካ ግንባታ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ይጠናቀቃል፡፡ ‹‹የአዋጭነት ጥናቱ ተሠርቷል፡፡ ሁሉም ነገር ዝግጁ ነው፡፡ ስንጠብቅ የነበረው የስምምነቱን መፈረም ነው፤›› ብለዋል፡፡

የመሰቦ ሲሚንቶ ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ ክብረአብ ተወልደ፣ የሚገነባው ፋብሪካ በዓመት 3.6 ሚሊዮን ካሬ ሜትር የጣሪያ ጡብ የማምረት አቅም እንደሚኖረው ተናግረዋል፡፡ ‹‹በግንባታ ዕቃዎች ምርት የረዥም ጊዜ ልምድ ካለው ኩስቶና ሰፊ የኢንቨስትመንት ተሞክሮ ካለው ፌርፋክስ አፍሪካ ፈንድ ጋር አብረን በመሥራታችን ከፍተኛ ደስታ ይሰማናል፤›› ብለዋል አቶ ክብረአብ፡፡ ኩስቶ በቬትናም፣ በካዛክስታንና በእስራኤል በግንባታ ዕቃዎች ምርት የተሰማራ ግዙፍ ኩባንያ ሲሆን፣ ዓመታዊ ገቢው ሦስት ቢሊዮን ዶላር ይገመታል፡፡ ኩባንያው 50,000 ሠራተኞች አሉት፡፡

ሚስተር ጉላም የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ በፍጥነት በማደግ ላይ እንደሚገኝ ገልጸው፣ በአዲስ አበባ ባዩዋቸው የግንባታ ፕሮጀክቶች ብዛት መደመማቸውን ተናግረዋል፡፡ ‹‹ከመሰቦ ሲሚንቶና ከፌርፋክስ ጋር አብረን ሠርተን የኢንቨስትመንት ዕቅዳችንን እንደምናሳካ እርግጠኛ ነኝ፤›› ብለዋል፡፡

እ.ኤ.አ. በ1997 በ240 ሚሊዮን ብር ካፒታል የተመሠረተው መሰቦ ሲሚንቶ በዓመት ሁለት ሚሊዮን ቶን ሲሚንቶ የማምረት አቅም አለው፡፡ ከፍተኛ ጥራት ያለው የሲሚንቶ ምርት በማምረት የሚታወቀው መሰቦ ለግልገል ጊቤ ሦስትና ለታላቁ ህዳሴ ግድብ ለግድብ ግንባታ የሚሆን ልዩ ሲሚንቶ ሲያቀርብ ቆይቷል፡፡ በቅርቡ 200 ጀርመን ሠራሽ ማን የጭነት ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች በ700 ሚሊዮን ብር ወጪ ገዝቶ በመስፍን ኢንጂነሪንግ ተገጣጥመው አገልግሎት መስጠት ጀምረዋል፡፡፡

አቶ ዘመዴነህ ኩስቶና ፌርፋክስ በርካታ ኩባንያዎች ሲያጠኑ ከቆዩ በኋላ ቀዳሚ ከሆነው መሰቦ ሲሚንቶ ጋር ለመሥራት መወሰኑን ተናግረዋል፡፡ ኤፈርት በቀጣይ ሌሎች ኢንቨስትመንቶች በመመልከት ላይ እንደሆነ ታውቋል፡፡

እንደ አቶ ክብረአብ ገለጻ በቀጣይ መሰቦ ከኩስቶና ከፌርፋክስ ጋር በጋራ የጂፕሰም ፋብሪካ ለማቋቋም ድርድር ተጀምሯል፡፡ በመቐለ አቅራቢያ ከፍተኛ ጥራት ያለው የጂብሰም ማምረቻ ጥሬ ዕቃ እንደሚገኝ የገለጹት አቶ ክብረአብ፣ ክምችቱ ለመቶ ዓመት እንደሚበቃ ተናግረዋል፡፡ ‹‹ናሙናዎችን ወደ ሲንጋፖር ልከን በላቦራቶሪ ተመርምረዋል፡፡ የኩስቶ ባለሙያዎች መጥተው የክምችቱን ጥራት እንዲያረጋግጡ እየጠበቅን ነው፤›› ብለዋል፡፡ ሚስተር ጉላም በበኩላቸው የጂፕሰም ኩባንያ መመሥረቻ ረቂቅ ስምምነት ዝግጁ መሆኑን ገልጸው፣ የቴክኒክ ሥራው እንደተጠናቀቀ ስምምነቱ እንደሚፈረም ተናግረዋል፡፡ የጂፕሰም ፋብሪካው በመሰቦ፣ በኩስቶና በፌርፋክስ ባለቤትነት የሚቋቋም ይሆናል፡፡

መሰቦ ሲሚንቶ የቀለም ፋብሪካ ለመገንባት ጥናት በማካሄድ ላይ እንደሆነ ታውቋል፡፡ በዓለም ታዋቂ  የቀለም አምራች ከሆነው ታምቡር ከተሰኘ ኩባንያ ጋር ንግግር መጀመሩን ወ/ሮ አዜብ ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ ታምቡር ተቀማጭነቱ በቴላቪቭ እስራኤል ሲሆን፣ የኩባንያው ባለቤት ኩስቶ ግሩፕ ነው፡፡

ከ50 በመቶ በላይ የሚሆነውን የእስራኤል የቀለም ገበያ የተቆጣጠረውን ታምቡር ኩባንያ ወደ ኢትዮጵያ ለማምጣት ጥረት እየተደረገ እንደሆነ ወ/ሮ አዜብ ጠቁመዋል፡፡

አዲስ የሚመሠረተው የቀለም ፋብሪካ ላይ መሰቦ፣ ኩስቶና ፌርፋክስ በጋራ ኢንቨስት እንደሚያደርጉ ታውቋል፡፡ ኤፈርት በሥሩ 14 ኩባንያዎች የሚያስተዳድር ሲሆን፣ ለ18,000 ዜጎች ቋሚ የሥራ ዕድል መፍጠሩ ታውቋል፡፡

Advertisements

የጥቁር ገበያን የሚያዳክም መመሪያ ወጣ፤ ባንኮች እንዲያስፈጽሙ ታዘዙ

አስመጪዎች ለሚያስመጡት እቃ የሚጠይቁትን የውጭ ምንዛሪ በአለም አቀፍ ዋጋ እንዲሆን በማስገደድ የውጭ ምንዛሪ ጥቁር ገበያን ለማዳከም መመሪያ ማውጣቱን የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ አስታወቀ።

Continue Reading

“ኒዎሊበራሉ” የዓለም የገንዘብ ድርጅት ኢህአዴግን ይታደገዋል?

  • 12 ፋብሪካዎች ምርት አቁመዋል
  • ዶላር በጥቁር ገበያ በድጋሚ አሻቅቧል
  • ባንኮች የደንበኞቻቸውን የቁጠባ ብር ለመስጠት ያንገራግራሉ
  • በመርካቶ የግንባታ ዕቃዎች ላይ ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪ ተከስቷልየብረት አምራቾች አኩረፈዋል፡፡ ከአቅም በታች እያመረቱ ነው

Continue Reading

ኢትስዊች ከ23 ሚሊዮን ብር በላይ መክሰሩን ይፋ አደረገ

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክን ጨምሮ 18ቱም የግልና የመንግሥት ባንኮችን በአክሲዮን ባለቤትነት በማካተት የአገሪቱን የክፍያ ሥርዓት በዲጂታል ዘዴ ለመምራት የተቋቋመው ኢትስዊች አክሲዮን ማኅበር፣ ዓምና የ23.7 ሚሊዮን ብር ኪሳራ ማስመዝገቡን ይፋ አደረገ፡፡

ጥቅምት 20 ቀን 2010 ዓ.ም. በተካሄደው የአክሲዮን ኩባንያው አራተኛ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ወቅት ይፋ ከተደረገው የማኅበሩ ሪፖርት ለመረዳት እንደተቻለው፣ ኩባንያው ዓምና ከ7.7 ሚሊዮን በላይ ክፍያዎችን በማስተናገድ 2.9 ቢሊዮን ብር ቢያንቀሳቅስም ዓመቱን በኪሳራ አሳልፏል፡፡

የዳይሬክተሮች ቦርድ ሊቀመንበር አቶ ጥሩነህ ሚጣፋ ባቀረቡት ሪፖርት መሠረት፣ የኩባንያው የ2009 ዓ.ም. የኦፕሬሽን አገልግሎቶች የተሳኩ መሆናቸውን፣ በብሔራዊ ክፍያ ሥርዓቱ በኩል ሲተላለፉ የነበሩ የገንዘብ ዝውውሮች ብዛትና የገንዘብ ልውውጡ ብዛት ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ መጥቷል፡፡ ይሁን እንጂ አገልግሎቱን ለማግኘት በሚደረጉ ሙከራዎች ወቅት ችግሮች አጋጥመዋል፡፡ ይኸውም የአንዱ ባንክ ደንበኞች በሌሎች በደንበኝነት ካልተመዘገቡባቸው ባንኮች በኤቲኤም አማካይነት ገንዘብ ወጪ ለማድረግ ከሞከሩ 783,258 ተጠቃሚዎች ውስጥ፣ 583,103 አገልግሎቱን በአግባቡ አግኝተዋል፡፡ ቀሪዎቹ ግን በተለያዩ ምክንያቶች አገልግሎት ማግኘት አለመቻለቸውን ከኩባያው ሪፖርት ለመረዳት ተችሏል፡፡

እንደ ኩባንያው ሪፖርት ከሆነ፣ በ2009 ዓ.ም. ያጋጠሙትን ተግዳሮቶች ቢጋፈጥም ከዓመታዊ ዕቅዱ 67 በመቶ ብቻ ማሳካቱ ተገልጿል፡፡ አክሲዮን ማኅበሩ ዓምና ያገኘው ገቢ 16.6 ሚሊዮን ብር ሲሆን፣ ይህም ለዓመቱ ካቀደው ገቢ አንፃር ያሳካው 54 በመቶ እንደሆነ አመላካች ነው፡፡ ገቢው የተመሠረተው ከእያንዳንዱ የገንዘብ ልውውጥ የ0.25 ሳንቲም የአግልግሎት ክፍያ እንደሚያገኝ በተቀመጠው ሥሌት መሠረት ነው፡፡

ሁሉንም ባንኮች በማስተሳሰር ከአንዱ ባንክ ወደ ሌላው በመሄድ የየትኛውንም ባንክ ኤቲኤም በመጠቀም ገንዘብ ማውጣት በሚያስችለው ዘመናዊ አሠራር አገልግሎት መስጠት የጀመረው ኢትስዊች፣ ይህ አገልግሎቱ ግን የተለያዩ ቅሬታዎች የሚቀርቡበት ቢሆንም፣ በኩባንያው በኩል ሊነሳ የሚችለው ቅሬታ አነስተኛ ስለመሆኑ በሪፖርቱ አስታውቋል፡፡

‹‹ባንኮች የደንበኞቻቸውን ቅሬታዎች በሲስተሙ በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ በመፍታት ረገድ አልፎ አልፎ በተከሰቱ መዘግየቶች ምክንያት የተፈጠሩ የባንክ ተጠቃሚዎች ቅሬታዎች ቢኖሩም፣ በአጠቃላይ በባንኮች አማካይነት በኢትስዊች ሲስተም ውስጥ የተዘመገቡት ቅሬታዎች ቁጥር አነስተኛ ነው፤›› በማለት አቶ ጥሩነህ ገልጸዋል፡፡ ለኩባንያው የቀረቡት ቅሬታዎች 43,583 መሆናቸውን የሚጠቁመው የሊቀመንበሩ ሪፖርት፣ በዓመቱ ከተስተናገደው ጠቅላላ የገንዘብ ልውውጥ ወይም ክፍያ ብዛት ውስጥ የ0.57 በመቶ መጠን እንደሆነ አሳይቷል፡፡

በብሔራዊ የክፍያ ሥርዓቱ አማካይነት ሲተላለፉ የነበሩት ክፍያዎች ብዛትና የገንዘብ መጠን ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል፡፡ ይህም ቢሆን ግን ኩባንያው በዓምናው እንቅስቃሴው የተለያዩ ተግዳሮቶች እንደገጠሙት ያወሱት አቶ ጥሩነህ፣ ዋና ዋና ተግዳሮቶች ብለው ከጠቀሷቸው ውስጥ በብሔራዊ ክፍያ ዘዴው አማካይነት ከተላለፉት ክፍያዎች ውስጥ በአማካይ 42 በመቶው ክፍያ እንዲያስተናግዱ የተሞከረባቸው ቢሆኑም፣ የክፍያ ካርዶቹን ለደንበኛው በሰጡ ባንኮች (Issuer Banks) ሊስተናገዱ አለመቻላቸው አንዱ ችግር ነበር፡፡ በብሔራዊ ስዊች በኩል ከተላለፉት 7.7 ሚሊዮን ክፍያዎች ውስጥ 2.2 ሚሊዮን ወይም 29 በመቶው ካርዱን በሰጡት ባንኮች በኩል ሙሉ በሙሉ ሊፈቱ ወይም ሊቀንሱ በሚችሉ ችግሮች ምክንያት ተከስተዋል፡፡ በዚህ ምክንያት ደንበኞች በተሳካ ሁኔታ ሳይስተናገዱ ለመቅረታቸው ችግሩ የባንኮች ጭምር ነበር ተብሏል፡፡ በዚህ የተነሳ ደንበኞች  በአገልግሎቱ ላይ ያደረባቸውን እምነት በአሉታዊነት ሊጎዳ ከመቻሉም በላይ፣ በኩባንያውም ሆነ ለኤቲኤም አገልግሎት የወጣው ወጪ ያለምንም ገቢ እንዲቆይ ማስገደዱ ተጠቅሷል፡፡

ከጥር 27 ቀን እስከ ግንቦት 14 ቀን 2009 ዓ.ም. በነበረው ጊዜ ውስጥ በብሔራዊ ስዊች በኩል እንዲፈቀዱ ለኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሲላኩ የቆዩ የባንኩ ደንበኞች ትራንዛክሽኖችን ለማስተናገድ ባጋጠመው የቴክኒክ ችግር ሳቢያ አገልግሎት ከመስጠት ታቅቦ መቆየቱም ሌላው የዓመቱ ተግዳሮት እንደነበር ኩባንያው አስታውሷል፡፡

የተፈጠረውን ችግር ያብራሩት አቶ ጥሩነህ ሦስት የኮድ ችግሮችን ዋቢ አድርገዋል፡፡ አንደኛው ኮድ 801 የተባለው ሲሆን፣ ይህም ካርዱን በሰጠው ባንክ ሲስተም በኩል ጥያቄ ለቀረበበት ክፍያ የሚሰጠው ምላሽ መዘግየትና የተመደበው ጊዜ አልቋል በማለት የሚሰጠው ምላሽ የፈጠረው ችግር አንዱ ነው፡፡ ኮድ 802 ወይም ካርዱን የሰጠው ባንክ ስዊች ወይም ኮር ባንኪንግ ሥርዓት ለጊዜው ከአገልግሎት ውጪ በማለት የሚሰጠው ምላሽ እንዲሁም ኮድ 827 ወይም ካርዱን ከሰጠው ባንክ ሥርዓት፣ በካርድ የሚመጣውን የክፍያ ጥያቄ አታስናግድ የሚል ተገቢ ያልሆነ ምላሽ መስጠት ዋና ዋና ችግሮች ነበሩ፡፡ እነዚህም በተገልጋዩ ላይ ካስከተሉት መጉላላት በተጨማሪ፣ ኩባንያው ከአገልግሎቱ ማግኘት የሚገባው ገቢ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ መፍጠሩ ተመልክቷል፡፡

ዓምና በተሳካ ሁኔታ ከተስተናገዱት ትራንዛክሸኖች ቁጥር አንፃር የተመዘገቡት የባንክ ደንበኞች ቅሬታዎች ብዛት አነስተኛ እንደሆነ ቢገለጽም፣ በተዘረጋው የክፍያ ሥርዓት ሲጠቀሙ ችግር ላጋጠማቸው ደንበኞችና ያቀረቧቸውን ቅሬታዎች በጊዜው ማስተናገድን በተመለከተ፣ አንዳንዶቹ ባንኮች የሚሰጡት መፍትሔ መዘግየት በደንበኞች የሚነሱ ተጨማሪ ቅሬታዎችን እንዳስከተለ ኩባንያው ሳይጠቁም አላለፈም፡፡

‹‹ኩባንያው እያገኘ ያለው ገቢ፣ ከወጣበት የኢንቨስትመንትና ሌሎች ወጪዎች አንፃር ሲታይ በጣም አነስተኛ በመሆኑ ገቢው በዓይነትና በመጠን የተሻለ ደረጃ ላይ እስኪደርስ የኩባንያው የፋይናንስ አዋጭነትና ዘላቂነት ላይ አሉታዊ ሁኔታዎች ተደቅነዋል፤›› ያሉት አቶ ጥሩነህ፣ በሪፖርታቸው እንዳመለከቱት ኩባንያው ያጋጠሙትን ችግሮች ተጋፍጦ የዕቅዱን 67 በመቶ በማሳካት ዓመቱን እንዳገባደደ ጠቅሰዋል፡፡

በዚህ ዓመት የተያዙ ዕቅዶችን በተመለከተ እንደተገለጸው፣ ኩባንያው ስድስት አዳዲስ የአገልግሎት ትግበራዎችን ያስጀምራል፡፡ በኢትስዊች በኩል ይፈጸማሉ የተባሉ ስድስቱ አዳዲስ አገልግሎቶችም በኤቲኤም አማካይነት ከአንድ ሒሳብ ወደ ሌላ ሒሳብ በካርድ የሚደረግ የገንዘብ ማስተላለፍ፣ ካርድ በሌላቸው ሒሳቦች መካከል በሞባይልና በኢንተርኔት የሚደረግ የገንዘብ ማስተላለፍ፣ በኤቲኤም አማካይነት የሞባይል ቶፕአፕ ክፍያ፣ በኤቲኤም አማካይነት ለተቋማት ክፍያ ማስተላለፍና በኤቲኤም አማካይነት የኤሌክትሪክ ኃይል፣ የውኃና የቴሌኮሙዩኒኬሽን የአገልግሎት ክፍያዎችን መፈጸም ለዓመቱ የተያዙ አዳዲስ የክፍያ ዘዴዎች ናቸው፡፡

ጥቅምት 20 ቀን 2010 ዓ.ም. በተካሄደው ጠቅላላ ጉባዔ ወቅት ኩባንያውን በቦርድ አባልነት የሚያገለግሉ ግለሰቦች ተመርጠዋል፡፡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ምክትል ገዥ (ባንክ ሱፐርቫይዘር) አቶ ጥሩነህ ሚጣፋ የኩባንያው ቦርድ ሊቀመንበር ሆነው ተመርጠዋል፡፡ ከምርጫው በፊት የቀድሞ የብሔራዊ ባንክ ምክትል ገዥ የአሁኑ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ፕሬዚዳንት አቶ ጌታሁን ናና ሲመሩት የነበረውን ኩባንያ አቶ ጥሩነህ ተረክበው ቢቆዩም፣ በአዲሱ ምርጫ አቶ ጥሩነህ በዚያው በቦርድ ሊቀመንበርነታቸው እንዲቀጥሉ ተደርጓል፡፡

ኢትስዊች ወደ ሥራ ከገባ ወደ ሁለት ዓመት አስቆጥሯል፡፡ በአሁኑ ወቅት ካፒታሉን 300 ሚሊዮን ብር በማሳደግ እየተስፋፋ ይገኛል፡፡

ዳዊት ታዬ/  ሪፖርተር

ኢትዮጵያ ግሽበትን መቆጣጠር ትችላለች?

በኢትዮጵያ ገበያ የግንባታ እቃዎች፣ ተሽከርካሪዎች፣ አልባሳት እና የምግብ ሸቀጦች ጭምር የዋጋ ጭማሪ እያሳዩ ነው። የኢትዮጵያ መንግሥት የዋጋ ጭማሪውን በአስተዳደራዊ እርምጃዎች እቆጣጠራለሁ ቢልም ዘላቂ መፍትሔ መሆኑ ግን ያጠራጥራል።

የዋጋ ጭማሪ ቀድሞ የተፈጸሙ የግብይት ሥምምነቶች አፍርሷል

የኢትዮጵያ መንግሥት ብር ከዶላር አኳያ የነበረውን የምንዛሪ ተመን ባዳከመ ማግሥት የመሰረታዊ ሸቀጦች፣ የግንባታ ግብዓቶች እና ተሽከርካሪዎች ዋጋ ላይ ልዩነት ተፈጥሯል። ልዩነቱ ቀደም ብለው ቀብድ የተከፈለባቸውን የግብይት ሥምምነቶች አፍርሷል። የግብይት ሥምምነታቸው ከፈረሰባቸው መካከል የአዲስ አበባው ነጋዴ አቶ ሞሐመድ ኢብራሒም ይገኙበታል።

“ኮሮላ ልንገዛ ፈልገን 410 ሺሕ ብር ልንገዛ ተስማምተን ልክ በሁለተኛው ቀን ዶላር ጭማሪ ሲያደርግ አፈረሱት። የሰጠናቸውንም ቀብድ መለሱ። ለምንድነው ስንላቸው ዶላር ስለጨመረ የመኪና ሻጮች እንዳንሸጠው ከልክለውናል፤ይጨምራል ብለውናል ነበር ያሉን። 420ሺሕ ብር ሁሉ ብንሰጣቸው እምቢ አሉ።”

አቶ ሞሐመድ ኢብራሒም እንደሚሉት በኢትዮጵያ ገበያ ላይ የዋጋ ጭማሪ የተከሰተው ባገለገሉ መኪኖች ላይ ብቻ አይደለም። የአዳዲሶቹም ዋጋ ጭማሪ አሳይቷል።

“አዳዲስ የሚገቡ መኪኖችን አሁን አብዛኞቹ ነጋዴዎች መሸጥ አይፈልጉም። ወደ ፊት ያለውን ገበያ አይተው ነው መሸጥ የሚፈልጉት። ቀብድ ተቀብለው የነበሩት አንዳንዶቹ አፍርሰዋል። አንዳንዶቹ ደግሞ ቢያንስ 30 እና 40 ሺህ ብር ዋጋ ጨምረዋል።”

Äthiopien Ausnahmezustand (James Jeffrey)

ቀብድ ተቀብለው ለተዋዋሉት ሥራ የሚጠቀሙባቸው ግብዓቶች ዋጋ በድንገት ቢያሻቅብም ምን ያደርጋሉ? የወረዒሉው የእንጨት እና ብረታ ብረት ባለሙያ አቶ ሰዒድ የሆኑት እንዲያ ነው።

“ሳይጨምር በፊት ቀብድ እንቀበልና ይጨምራል ብለን ስላላሰብን እቃ ሳንገዛ ቀረን።” የሚሉት አቶ ሲዒድ በር እና መስኮቶች፣ የእቃ መደርደሪያ ቁም ሳጥኖች እና አልጋዎች ከእንጨት እና ከብረት ይሰራሉ። ብር ከዶላር አኳያ የነበረው የምንዛሪ ተመን ከተዳከመ በኋላ ግን ለሥራቸው በግብዓትነት የሚገለገሉባቸው እንጨቶች እና ብረቶች ዋጋ ጨምሯል። ከደንበኞቻቸው የተቀበሏቸውን ትዕዛዞች በዋጋ ጭማሪው ምክንያት መመለስ ባለመቻላቸው በኪሳራ ለመስራት መገደዳቸውን የሚናገሩት ባለሙያው “እኔ በምኖርበት አካባቢ የጨመረው ሁሉም ነው። አንድ ላሜራ 250 ብር ነበር የምንገዛው። አሁን ግን በአንድ ጊዜ የ100 ብር ጭማሪ አሳይቶ በ350 ብር ነው የምንገዛው። ባለ 18፣ ባለ 12 እና ባለ 3 የሚባል ኤም ዲ ኤፍ ጣውላ አለ። ባለ 3 የሚባለው 160 ብር ነበር የምንገዛው አሁን 200 ብር ገብቷል። ያው ዶላር ጨመረ ብለው ነው እንግዲህ ዋጋ የጨመሩት።” ሲሉ ያክላሉ።

ሰሜን ሸዋ መኮይ ከተባለች አነስተኛ ገበያ ቀድሞ የመንግሥት ሰራተኛ የነበሩት አቶ ሮቤል ከበደ የአልባሳት ነጋዴ ከሆኑ ከራረሙ። በሱቃቸው ለገበያ የቀረቡ አልባሳት ከ50-70 ብር ጭማሪ እንዳሳዩ የሚናገሩት አቶ ሮቤል ከደንበኞቻቸው “ለምን” የሚል ተደጋጋሚ ጥያቄ አርቦላቸዋል።

“በቅርብ ልብስ ላመጣ ደሴ ሔጄ ነበር። ዋጋ ጨምሮ ነው ያገኘሁት። ስጠይቃቸው ምንዛሪ ስለጨመረ እኛ ልብሶችን የምናመጣበት ዋጋ ጨምሯል ነው ያሉኝ። ቦዲ ለምሳሌ 150 እና 160 ይሸጡ የነበሩትን ከደሴ ያመጣሁት በ200 ብር ነው። እኔ የምሸጠው 230 እና ከዚያም በላይ ሊሆን ይችላል። 350 ብር የነበሩ ሱሪዎች ደግሞ ወደ 400 ከፍ ብለዋል።”

ከብረት እስከ እንጨት ከሚስማር እስከ ቆርቆሮ የዋጋ ጭማሪ ያስከተለው የኢትዮጵያ መንግሥት ብር ከዶላር አኳያ የነበረውን የምንዛሪ ተመን ለማዳከም ያሳለፈው ሳኔ ነው። ሰሜን ወሎ ዞን ጋዞ ወረዳ 140 ብር ይሸጥ የነበረው አንድ ቅጠል ቆርቆሮ ወደ  170 ብር አሻቅቧል። የባትሪ ድንጋይ ከ8 ብር ወደ 10 ብር ከፍ ብሏል። ጤፍ፣ ዘይት እና ስኳርም መሰረታዊ የዋጋ ለውጥ ታይቶባቸዋል። የዋጋ ጭማሪው ክርን የበረታው ደግሞ በገጠር ነዋሪ እና የመንግሥት ሰራተኛው ላይ ነው።

Straßenszene in Harar, Äthiopien (Z. Abubeker/AFP/Getty Images)

የኢትዮጵያ የፖሊሲ አውጪዎች እና የምጣኔ ሐብት ባለሙያዎች የብር የምንዛሪ ተመን መዳከም የዋጋ ግሽበት ያስከትላል አያስከትልም በሚለው ጉዳይ ላይ ያላቸው ሐሳብ የተለያየ ነው። የምጣኔ ሐብት ባለሙያው አቶ ጌታቸው ተክለ ማርያም “ከብሔራዊ ባንክ ፖሊሲ አውጪዎች እንደተሰማው የዋጋ ጭማሪ ሊያስከስት የሚችል ማክሮ ኤኮኖሚያዊ ምክንያት አሁን ላይ የለም። ስለዚህ የዋጋ ጭማሪ አንጠብቅም ሲባል ነበር። ሌሎች የኤኮኖሚ ተንታኞች ደግሞ አሁን ካለው የማክሮ ኤኮኖሚ ሁኔታ፤ ዓለም አቀፍ የገበያ ሁኔታ እና አገሪቷ ገቢ ምርቶች ላይ ጥገኛ ከመሆኗ አንፃር አንድም የዋጋ ውድነትን ይመጣል ብሎ የመጠበቅ አዝማሚያ እና እውነተኛ በገበያ ላይ የሚንጸባረቅ የዋጋ ጭማሪ ሊኖር ይችላል የሚል አንድምታ  ሲሰማ ቆይቷል። አሁን እንደምናየው ግን የዋጋ ጭማሪ ሊኖር ይችላል የሚለው መላምት ወደ እውነታ እየተቀየረ ያለ ነው የሚመስለው።” ሲሉ ይናገራሉ። አቶ ጌታቸው እንደሚሉት የምንዛሪ ተመን ለውጡ በሸቀጦች ዋጋ ላይ ምን ያክል የዋጋ ለውጥ ያስከትላል የሚለውን ማስላት እንኳ አዳጋች ነው።

የኢትዮጵያ መንግሥት የዋጋ ግሽበቱን በአስተዳደራዊ እርምጃዎች ለመቆጣጠር ማቀዱን አስታውቋል። የንግድ ሚኒሥቴር ምኒሥትር ድዔታ አቶ አሰድ ዚያድ አዲስ አበባ ላይ “ይሔን አጋጣሚ ተጠቅሞ አለአግባብ ያልተገባ ጥቅም ለማግኘት ዋጋ መቆለል አይቻልም።” ሲሉ አስጠንቅቀዋል። “ይኼንን ሕገ-ወጥ ድርጊት የሚከተል አካል ካለ አስተዳደራዊ እርምጃዎች ይቀጥላሉ። እሸጋው ስረዛው ይቀጥላል። ስለዚህ በዲቫልዌሽኑ ምክንያት ኢንፍሌሽን መፈጠር የለበትም።”

 የኢትዮጵያ መንግሥት በአስተዳደራዊ ቅጣት ሊቆጣጠር የሚሻው ያለ አግባብ ዋጋ የጨመሩበትን ብቻ አይደለም።  ከርሞ ከሚመጣ የዋጋ ለውጥ ትርፍ ለማግኘት የቋመጡትን ጭምር እንጂ። የዋጋ ግሽበት ይለመዳል?

በተመን ለውጡ ምክንያት ወደ ኢትዮጵያ የሚገቡ እቃዎች ዋጋ መጨመር የማያከራክር ጉዳይ ቢሆንም ቀድመው በገቡት ላይ የታየው ግሽበት ግን ነጋዴዎችን የሚያስወቅስ ድርጊት ሆኖ ይታያል። አቶ ሞሐመድ ኢብራሒም የኢትዮጵያ መንግሥት እወስዳለሁ የሚለው አስተዳደራዊ እርምጃ ዘላቂ መፍትሔ ሊሆን እንደማይችል ተሰምቷቸዋል።

Geldscheine (DW/E. Bekele Tekle)

“ከዚህ በፊት በነበረው ልምድ በኢትዮጵያ ገበያ ላይ ዋጋ ይጨምራል እንጂ ቀንሶ አያውቅም። ሲጨምር አንዴ እንጮኻለን፤ ከጮኽን በኋላ እንለምደዋለን ዝም እንላለን። ወደ ፊትም ይጨምራል እንጂ ይቀንሳል የሚል ሐሳብ የለኝም።”

መሰረታዊ የኤኮኖሚ አላባውያን ግሽበት የመፍጠር እድል ስላላቸው አሁን የሚወሰዱ አስተዳደራዊ እርምጃዎች ዘላቂ መፍትሔ ሊሆኑ እንደማይችሉ የምጣኔ ሐብት ባለሙያው አቶ ጌታቸው ይናገራሉ። አጋጣሚዎች ሲገኙ ብዙ ትርፍ ለማትረፍ ያለውን ባሕሪ በመቀነስ ረገድ ግን የተወሰነ አስተዋፅዖ ሊኖራቸው እንደሚችል እምነታቸው ነው። እርሳቸው እንደሚሉት በኢትዮጵያ ኤኮኖሚ ውስጥ ከፍተኛ ገንዘብ የሚያንቀሳቅሰውም ሆነ በግዙፍ የመዋዕለ ንዋይ ሥራዎች ላይ የተሰማራው መንግሥት በመሆኑ የበጀት አስተዳደር ፖሊሲ ግሽበትን ለመቆጣጠር ቁልፍ ሚና ይኖረዋል።

“የበጀት ፖሊሲው የተመጠነ በኤኮኖሚው ውስጥ ያለውን እንቅስቃሴ ላያሟሙቅ በሚችል መልኩ ከተገደበ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ተገቢ ያልሆኑ፤መጠቀም ላይ መሰረት ያደረጉ ኢንቨስትመንቶችን በመቀነስ በአጠቃላይ በበጀት ፖሊሲ አወጣጥ ሥርዓት ውስጥ መቆጠብን ግምት ውስጥ ያስገባ የገንዘብ ፖሊሲ መከተል የምንችል ከሆነ ብቻ ነው የግሽበት ተፅዕኖውን መቋቋም የሚቻለው።”

DW Amharic – እሸቴ በቀለ  አርያም ተክሌ

ዘገባውን እዚህ ላይ ያድምጡ

ኢትዮጵያ 700 ሺ ኩንታል ስኳር ግዥ ፈፅማ ወደ አገር ውስጥ ልታስገባ ነው

* ያለውን የስኳር እጥረት ለመቅረፍ ከአልጀሪያ 366ሺ፣ ከታይላንድ 334ሺ በድምሩ 700ሺ ኩንታል ስኳር በመግዛት ወደ አገር ውስጥ ለማስገባት ሕጋዊ የግዥ ሂደት ተጠናቅቆ ስኳሩ ጂቡቲ ወደብ የደረሰ ሲሆን በሚቀጥለው ሳምንት ወደ አገር ውስጥ መጓጓዝ ይጀምራል፡፡

*ኮርፖሬሽኑ በቅርቡ ከሞያሌ የተመለሰውን ስኳር 10 ኩንታሉን በ 500 የአሜሪካ ዶላር ሂሳብ 100ሺ ኩንታል ለመሸጥ በሰነድ ስምምነት ቢያደርግም ስኳሩ የተላከው ምንም አይነት ቅድመ ክፍያ ሳይፈጸምበት እንደነበርም ጠቁሟል፡፡

ስኳር ኮርፖሬሽን 700 ሺ ኩንታል ስኳር በግዢ ወደ አገር ውስጥ ሊያስገባ ነው፡፡

የኮርፖሬሽኑ የኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ስራ አስፈጻሚ አቶ ጋሻው አይችሉህም በተለይ ለጋዜጣው ሪፖርተር እንደገለፁት፤ በአሁኑ ወቅት ያለውን የስኳር እጥረት ለመቅረፍ ከአልጀሪያ 366ሺ፣ ከታይላንድ 334ሺ በድምሩ 700ሺ ኩንታል ስኳር በመግዛት ወደ አገር ውስጥ ለማስገባት ሕጋዊ የግዥ ሂደት ተጠናቅቆ ስኳሩ ጂቡቲ ወደብ የደረሰ ሲሆን በሚቀጥለው ሳምንት ወደ አገር ውስጥ መጓጓዝ ይጀምራል፡፡

ከውጭ ከሚገባው ስኳር ባሻገር ሰሞኑን ከሞያሌ ወደ አገር ውስጥ የተመለሰው 44ሺ ኩንታል በምግብ መድሃኒትና የጤና ክብካቤ አስተዳደር ቁጥጥር ባለስልጣን በኩል ፍተሻ እየተደረገበት እንደሚገኝ ገልጸው፤ ጤናማነቱ ሲረጋገጥ ለገበያ እንደሚውልና ይህም ወደ አገር ውስጥ እየገባ ካለው ስኳር ጋር ተዳምሮ የአቅርቦቱን ችግር እንደሚያቃልል አቶ ጋሻው ተናግረዋል፡፡

የንግድ ሚኒስቴር ባወጣው ኮታ መሰረት ለአዲስ አበባ ሸማቾች 112ሺ፣ ስኳርን በግብዓትነት ለሚጠቀሙ ኢንዱስትሪዎች 170ሺ፣ ለክልሎች 287ሺ በድምሩ 569ሺ ኩንታል በወር ኮርፖሬሽኑ ማቅረብ ቢገባውም አቅርቦቱ መስተጓጎሉን በተለይም ለኢንዱስትሪዎች የሚሰጠው መቋረጡን ገልጸዋል፡፡

ኮርፖሬሽኑ በ2009 በጀት አመት በአምስት ስኳር ፋብሪካዎች አምስት ሚሊዮን ኩንታል ስኳር ለማምረት አቅዶ ወቅቱን ባልጠበቀ ዝናብ አማካኝነት በሸንኮራ አገዳ ማሳ ላይ ባጋጠሙ ችግሮች እንዲሁም በተለያዩ ፋብሪካዎች ላይ በደረሱ ጉዳቶች ምክንያት 3 ሚሊዮን 500ሺ ኩንታል ብቻ ማምረቱንና ይህም አሁን ላጋጠመው የስኳር እጥረት አንዱ ምክንያት መሆኑንም አስረድተዋል፡፡

በአገር ውስጥ እጥረት እያለ ወደ ኬንያ የተላከው ስኳር ኬንያ ባጋጠማት ድርቅ ስኳር ለመግዛት ጥያቄ በማቅረቧ ኮርፖሬሽኑ የውጭ ምንዛሬ ለማግኘት በማሰብ ወደ ውጭ ለመላክ ያዘጋጀውን 100ሺ ኩንታል ለመሸጥ መወሰኑንና ግዥውን ከፈጸመው « አግሪ ኮሞዲቲ ኤንድ ፋይናንስ » ከተባለ የውጭ ኩባንያ ጋር 10 ኩንታል በ500 ዶላር ሂሳብ ውል መፈራረማቸውን አብራርተዋል፡፡

እንደ አቶ ጋሻው ማብራሪያ ኮርፖሬሽኑ ስኳሩን በ2 ነጥብ 2 ሚሊዮን ዶላር በሰነድ ስምምነት ቢሸጥም በገለልተኛ አካል የተረጋገጠ የክብደት ማረጋገጫ አልተሰጠም በሚል ምክንያት ገዥው ኩባንያ ምንም አይነት ክፍያ አልፈፀመም፡፡ ሆኖም ምንም አይነት ኪሳራ ቢደርስ ኩባንያው ተጠያቂ እንደሚሆን ኮርፖሬሽኑ ደብዳቤ በመጻፍ ውሉ እንዲቋረጥ ተደርጓል፡፡

የስኳር ሽያጩ የተከናወነው የኮርፖሬሽኑ ስራ አመራር ቦርድ ለኮርፖሬሽኑ ባስቀመጠው ራዕይ መሰረት በአለም ላይ ስኳር ከሚያመርቱ አስር አገራት ተርታ ለመሰለፍ የሚያስችሉ ስራዎችን ለመስራት፣ ልምድ እንድታገኝ በማስፈለጉ፣ የሎጂስቲክ አቅሙን ለማወቅ፣ የገበያ ትስስር ለመፍጠር፣ ኮርፖሬሽኑ አትራፊ የልማት ድርጅት በመሆኑ የስኳር ዋጋ በአለም ገበያ ሲቀንስ ገዝቶ ማስቀመጥ፣ ሲጨምር መሸጥና የሚገኘውን ገቢ ለፋብሪካዎች ጥገና ማዋል እንዲቻልና የውጭ ምንዛሬ ለማስግኘት ታስቦ እንደነበር አስረድተዋል፡፡

«ኩባንያው ስኳሩን ከኢትዮጵያ ወደ ኬንያ የሚወስድለትን አካል በማወዳደር ከብራይት ትራንስፖርት ማህበር ጋር ውል የተፈራረመ ቢሆንም፤ በዋናነት ስኳሩ ሊመለስ የቻለው በትራንስፖርት ማህበሩና በገዥው ኩባንያ መካከል በተፈጠረው አለመግባባት ነው» ያሉት አቶ ጋሻው፤ ይህም ማህበሩ 110 ተሽከርካሪዎችን በማዘጋጀት እያንዳንዱ ተሽከርካሪ 400 ኩንታል በመጫን ስኳሩ እንዲጓጓዝ ቢያደርግም፤ ሞያሌ ሲደርስ በኬንያ የመንገድ ህግ አንድ ተሽከርካሪ ጭኖ ሊያልፍ የሚችለው 280 ኩንታል ብቻ በመሆኑ መግባት እንደማይችሉ መደረጋቸውንና የትራንስፖርት ክፍያውን ሙሉ በሙሉ መክፈል ባለመቻሉ መሆኑን አብራርተዋል፡፡

ብራይት ትራንስፖርት ማህበር ጭነቱ ሳይራገፍ በመቆየቱ ምክንያት ስኳሩ በሙቀት ሃይል መበላሸቱን፣ የተሽከርካሪዎች ጎማና ባትሪ መጎዳቱንና አሽከርካሪዎቹ ለማህበራዊ ቀውስ መዳረጋቸው በመጥቀስ ኮርፖሬሽኑ ስኳሩን እንዲቀበላቸው የሚጠይቅ ደብዳቤ የጻፈ ሲሆን፤ የማጓጓዣ ወጭውን እንደሚሸፈንና ለሚደርሰው ኪሳራም ተጠያቂ እንደሚሆን በመተማመን ስኳሩ ተመላሽ እንዲሆን መደረጉን አቶ ጋሻው ጠቁመዋል፡፡

እንደ አቶ ጋሻው ገለጻ፤ ኮርፖሬሽኑ በ2010 በጀት አመት ስምንት የስኳር ማምረቻ ፋብሪካዎችን ማለትም ወንጂ፣ ፊንጫ፣ መተሃራ፣ ከሰም፣ አርጆ ዴዴሳ፣ ተንዳሆ፣ ኦሞኩራዝ ቁጥር 1 እና 2 ወደ ስራ በማስገባት ሰባት ሚሊዮን ኩንታል ለማምረት አቅዷል።

ፋብሪካዎቹ የክረምት ጥገናቸውን አጠናቀው ወደ ስራ የሚገቡበት ሁኔታ ሲመቻችም የአገር ውስጥ የስኳር ፍላጎትን በፋብሪካዎቹ ብቻ ማሟላት ይቻላል፡፡

አዲስ ዘመን፣ ጥቅምት 20/2010

የብር ምንዛሬ መዳከም

ሰሞኑን በርካቶችን ካነጋገሩ የማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ርእሰ-ጉዳዮች መካከል አቶ አባዱላ ገመዳ ከአፈ-ጉባኤነት ሥልጣን ለመልቀቅ መወሰናቸውና በኦሮሚያ ዳግም የመንግሥት ተቃውሞ መቀስቀሱ እንዲሁም የብር ምንዛሪ ዋጋ መዳከም ዋናዎቹ ናቸው።

ምርኮኛ ወታደር ነበሩ። የጀነራልነት ማዕረግም አግኝተዋል። ማዕረጉን አውልቀው የኦሮሚያ መስተዳደር ፕሬዚዳንት እስከመሆንም ደርሰው ነበር። ከክልል ፕሬዝዳንትነት መንበራቸው ተነስተው ላለፉት ሰባት ዓመታት የምክር ቤት አፈ-ጉባኤ ሆነውም ቆይተዋል። አፈጉባኤ አባ ዱላ ገመዳ። በየሳምንቱ አንድ የመነጋገሪያ ርእስ የማይታጣበት የማኅበራዊ መገናኛዉ መንደር ሳምንቱን የተንደረደረው ባልተጠበቀ ዜና ነበር። የአፈጉባኤ አባ ዱላ ገመዳ የሥራ መልቀቂያ እወጃን በማሰማት። አፈጉባኤው የሥራ መልቀቂያ ደብዳቤ ስለማስገባታቸው በቴሌቪዥን መስኮት ቀርበው ካረጋገጡም በኋላ ስለ እሳቸው መወራቱ፣ ከእዚህም ከዚያም ትንታኔ መሰጠቱ ቀጥሏል። የሰውዬው ሥልጣን ለመልቀቅ መጠየቅ ፋይዳና እርባናቢስነት ለየቅል በሚደመጥበት ወቅት ድንገት የብር የመግዛት አቅም መዳከም መነገሩ ሌላ የመወያያ ርእስ ሆኖ ወጥቷል።

ቅዳሜ መስከረም 27 ቀን 2010 ዓ.ም. ነበር «አዲስ ስታንዳርድ» የተባለው ድረ-ገጽ  ያልተጠበቀውን ክስተት በሰበር ዜናው ይፋ ያደረገው።  አቶ አባዱላ ገመዳ ከምክር ቤት አፈ-ጉባኤነታቸው ለመልቀቅ ደብዳቤ ስለማስገባታቸው በእንግሊዝኛ ቋንቋ የቀረበው የአዲስ ስታንዳርድ ዜና የማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ሰፊ መነጋገሪያ የሆነውም በቅጽበት ነበር። ድረ-ገጹ አቶ አባዱላ መልቀቂያ ያስገቡት «የፌዴራል የጸጥታ ተቋማት በምሥራቅ ኢትዮጵያ የተከሰተውን ኹከት የያዙበትን መንገድ ጨምሮ የቅርብ ጊዜያት ፖለቲካዊ ኩነቶችን በመቃወም ነው» ብሏል። የአፈጉባኤው ውሳኔ «በኢሕአዴግ ውስጥ ያለውን ጥልቅ ቀውስ ያመላክታል» ሲልም አክሏል። በማኅበራዊ የመገናኛ ዘዴዎች በበርካቶች ዘንድ አድናቆትና ትችት የተሰጠበትን ውሳኔ አፈ ጉባኤ አቶ አባዱላ ገመዳ ይፋ ያደረጉት በዚህ መልኩ ነበር። «…በዚህ ኃላፊነት ለመቀጠል የማያስችሉኝ ምክንያቶች በመኖራቸውና ፍላጎቱም ስለሌለኝ ለመልቀቅ ድርጅቴንና የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትን ጠይቄያለሁ…»

Abadula Gemeda Äthiopien
(DW/T.Waldyes)

አቶ አባዱላ ገመዳ ከአፈ ጉባኤነት ሥልጣናቸው ለመነሳት ያቀረቡት ጥያቄ በተለያዩ የፖለቲካ አቀንቃኞች ዘንድ የድጋፍ እና የነቀፌታ አስተያየቶች እንዲሰጡ ሰበብ ኾኗል። ገዢው ኢህአዴግ በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች በተነሱበት ተቃውሞዎች አጣብቂኝ ውስጥ ባለበት በአሁኑ ወቅት አፈጉባኤው «ገለል ለማለት መወሰናቸው ያስመሰግናቸዋል»፤ ውሳኔያቸውም «ደፋር ያስብላቸዋል» የሚሉ አስተያየቶች ተሰንዝረዋል።
በዛው መጠን ደግሞ «የለም፤ ድሮም ቢሆን የያዙት ሥልጣን ጥርስ አልባ ነበር» ቀደም ሲልም «ለኦሮሞ ተወላጆች የፈየዱት ነገር የለም» ስለዚህም «እንደ ጀግና መታየታቸው ትርጒመ-ቢስ ነው» ሲሉ አንዳንዶች ተደምጠዋል።

ሚቴ አቡኬ በትዊተር ገጹ ባሰፈረው አጠር ያለ  የእንግሊዝኛ ጽሑፉ እንዲህ ተሳልቋል። «አባዱላም ሆኑ በጽ/ቤታቸው የመሸጉ አሻንጉሊቶች  በኢትዮጵያ ፖለቲካ ያን ያኽል ፋይዳ ይኖራቸዋል ብዬ አልገምትም ነበር።»

ዮሐንስ እውነቴ‏ በበኩሉ፦ «በአባ ዱላ መልቀቂያ እና አንደምታው ላይ አሁንም ድረስ የቀን ቅዠት ውስጥ የሚገኙ በርካታ ሰዎች አሉ። ከዜሮ ተነስተው በአንዲት ጀንበር ጀግና የኾኑ ናቸው» ሲል አፈ-ጉባኤውን አወድሷቸዋል።

አቶ አባዱላ ገመዳ ከአፈ ጉባኤነት ሥልጣናቸው ለመነሳት ጥያቄ ቢያቀርቡም በኦሮሚያ ክልል ለሌላ ሥልጣን መታጨታቸው ተሰምቷል። ከአንድ የውጭ ድርጅት ጋርም ኦሮሚያን ወክለው በኢኮኖሚ ጉዳይ ላይ ፊርማ ሲፈራረሙ በሚል ጽሑፍ የታጀበ ፎቶ በማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ተሰራጭቷል። አፈጉባኤው እንደውም ከፌዴራል ሥልጣናቸው እንዲነሱ የተደረገው «መንግሥት በኦሮሚያ ክልል የደረሰበትን ቀውስ በቅርበት እንዲከታተሉለት ስለፈለገ ነው» የሚሉም አልታጡም። ጭራሹኑ «ትርጉም በሌለው ጉዳይ ላይ አታድርቁን ስለዛ መስማት አንፈልግም» የሚሉ አስተያየቶችም ተንጸባርቀዋል።

ጋሻው አገኘ በፌስቡክ ገጹ፦ «…ጎንደር ዙሪያ ያለውን የጣናን ክፍል ማየት አለብን። የኛ ሚዲያዎች አፍ ስሌለው አፈ ጉባኤ አባ ዱላ ገመዳ ሄደ መጣ ሲያደነቁሩን ይውላሉ» ሲል ጽፏል። «የሚጠቅመንና የማይጠቅመንን ለይተን እስካላወቅን ድረስ ውኃ ቅዳ ውኃ መልስ ሁነን ብቻ መቅረታችንን ልብ እንበል። ጣና ዘላቂ መፍትሄ ይሻልና ትኩረት ለጣና!!» የሚልም አስተያየት አክሏል። ወደ 200 የሚጠጉ በጎ ፈቃደና ወጣቶች ከኦሮሚያ ወደ ባሕር ዳር ጣናን ለመታደግ መጓዛቸውም ተጠቅሷል።

ዋይ ኦሮሚያ በበኩሉ አቶ አባዱላ በፌዴራል መንግሥቱ ጉልኅ ስፍራ እንደነበራቸው በመጥቀስ በፌስቡክ ገጹ ጽፏል። «መለስ በጣም የሚፈራውን ሰው በቅርበት እየተቆጣጠረ ያስቀምጥ ነበር» ያለው ዋይ ኦሮሚያ፦«አባዱላንም ያለ ሥራ አፈ ጉባኤ አደረጎ የሰየመው በወቅቱ በኦሮሞ ህዝብ ዘንድ ትልቅ ተቀባይነትን እያገኘ በመምጣቱ ነው» ሲል አስተያየቱን አስፍሯል።

አብርሃም ይስሐቅ ከዋይ ኦሮሚያ ፍጹም ተቃራኒ የሆነ ሐሳብ ነው የሰነዘረው፤ እንዲህ ሲል ይንደረደራል፦ «ወያኔ ላይ እየተፈጠረ ያለውን መደናበር የፈጠረው አባዱላ አይደለም፤ ኦህዴድ አደለም ህዝቡ ነው።» ቀጠል አድርጎም፦«ወያኔ ቤት ለሚፈጠረው ትርምስምስ ሁሉ ክሬዲቱን ሞተው ቆስለው ታስረው ላሉት ጀግኖች ሁሉ ስጡ እንጂ ተመልሳቹ ማምለጫ ጠፍቶት ሂሳቡን ሠርቶ መልቀቂያ ላስገባ ደንባራ አትስጡ፤ አታሞግሱት፤ አታጨብጭቡለት» ብሏል። «ከህዝብ ጋር ያልቆመን ከህዝብ የቆመ አስመስላቹ አታቅርቡ» ሲልም ጽሑፉን ደምድሟል።

በዚሁ ሳምንት ከአቶ አባዱላ ገመዳ የሥልጣን መልቀቅ ጥያቄ በተጨማሪ በኦሮሚያ አንዳንድ አካባቢዎች ዳግም የመንግሥት ተቃውሞ ተቀስቅሶ የሰው ሕይወት መጥፋቱም ተገልጧል።  የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ባረጋገጠው ብቻ ረቡዕ ዕለት በሻሸመኔ በተካሄደ ሰልፍ ላይ የ3 ሰዎች ሕይወት ጠፍቷል፤ 30 የሚሆኑም ቆስለዋል።   በምዕራብ ሐረርጌው ሰልፍም የሦስት ሰዎች ሕይወት ማለፉን እና ሌሎች ሦስት መቁሰላቸውም ተገልጧል።

Äthiopien Kampagne Save Lake Tana (Kalkidan Tsena)

የማኅበራዊ መገናኛ ተጠቃሚዎች የሐኪም ቤት ፎቶግራፎችን በማያያዝ የረቡዕ ዕለት ሟቾች ቁጥር ቢያንስ ስምንት እንደሆነ ገልጠዋል። ወሊሶ፤ ሻሸመኔ፣፤ ዶዶላ እና አምቦ ከተሞች እንዲሁም በምዕራብ ሐረርጌ ቦኬ አካባቢ ተቃውሞ ተደርጎባቸዋል ከተባሉ ከተሞች ውስጥ ይገኛሉ።

የብር ከዶላር አንጻር ቀድሞ ከነበረው አቅሙ በ15 በመቶ እንዲዳከም የመደረጉ ዜና ሌላኛው የማኅበራዊ የመገናኛ አውታሮች የመነጋገሪያ ርእስ ሆኗል። በውሳኔው መሠረት 1 ዶላር የሚመነዘርበት ዋጋ ወደ 27 ብር ግድም ከፍ ብሏል። ቀድሞ 1 ዶላር ይመነዘር የነበረው በ23 ብር ነበር።

ይኽ አዲስ መመሪያ «የውጭ ንግድን ለማበረታታት ታስቦ ነው» ቢባልም፦ «ባለው የኑሮ ውድነት ላይ የዋጋ ንረትን በማስከተል ተጨማሪ ጫና ይፈጥራል» ሲሉ ትንታኔ ለማቅረብ የሞከሩ በርካቶች ናቸው። ይህንኑ መመሪያ ተከትሎ ከተሰጡ አስተያየቶች መካከል በዋትስአፕ አድራሻችን የደረሰንን እናስቀድም።

«ብራችን ዝቅ ካለ የመግዛት አቅሙ ይወርዳል፤ ሰለዚህ 1000 ብር 5 ቀን ነው የሚያውለው፤ መንግሥት የራሱን ጥቅም ሲያስብ ህዝብን እየጨቆነ ነው፡፡ ደሀ መኖሪያ ይጣ። ቱርከ፤ ስዊዲን፤ ኳተር ለህዝብ 10 የሚሸጠውን ዕቃ ድጎማ በማድረግ 5 ብር ይሸጣል የኛ መንግሥት…» ሲል አስተያየቱን በእንጥልጥል ትቶታል።

መስፍን ነጋሲ በፌስቡክ በሰጠው አስተያየት፦ «የብር የመግዛት አቅም 15 በመቶ ተዳከመ፤ አገሪቱ 11 በመቶ እድገት ላይ ነች፤ እውነቱ የቱ ነው?» ሲል አጠይቋል።

Äthiopien Währung Birr (DW/Eshete Bekele Tekle)

ቢኒ ስንታየሁ ደግሞ፦ «ምንም ማስረዳት የሚያስፈልገው ጉዳይ አይደለም ባንክ የስቀመጥከው 100 ብር ከዛሬ በኋላ የመግዛት አቅሙ 85 ብር ሆኗል። ጥቂቶችን ለመጥቀም የተሠራ ሥራ ነው» ብሏል።

መሐመድ ሰኢድ፦ «የከፍታው ዘመን ጀመረኮ፤ አንድ ኪሎ ሽንኩርት ለመግዛት 10 ኪሎ ብር ተሸክሞ መሄድ ነው፤ የከፍታው ዘመን መገለጫ። አይ ሀገሬ በመፈክር ሳይሆን በተግባር ከፍ የምትይው መቼ ይሆን?» ሲል የብር አቅም መዳከምን መንግሥት በዚህ ዓመት መጀመሪያ ላይ ይዞት ከተነሳው መፈክር ጋር በማያያዝ ጠይቋል።

ኤሚ ደሚቱ ደግሞ «ከፍታ አሉ ከፍታ አፍ እንደመክፈት ቀላል መስሏቸው የከፍታ ዘመን አሏ» ብሏል።

ሞሐመድ ነጋ ፦ «‘ልማታዊ ባለ ለሀብቶችን ለማበረታታት በጨዋነት ዝም ያለውን ህዝብ መርገጥ !!! እንዲህ ነው ፍትህአዊነት…» የሚል አስተያየት ሰጥቷል።
ቢኒ ማን የአይኒ በበኩሉ፦ «100 ብር ቢገባ አንድ ዶላር ትለምዱታላቹ፤ 3 ቀን ዋይ ዋይ ከዛ በቃ!!»

«ኢህአዴግን ያቆይልን እንጂ ዚምባቡዌ ላይ መድረሳችን አይቀርም» ያለው ራስ ዳሸን ነው።» ዚምባብዌ እንደ ብሉምበርግ ዘገባ ከሆነ የዛሬ ስምንት ዓመት ግድም መገበያያ ገንዘቧ እጅግ ከፍተኛ ግሽበት ገጥሞት ነበር። ከፍተኛ ጣሪያ በነካው ግሽበት ምክንያትም ዚምባብዌ ዋጋቢስ የኾነው የመገበያያ ገንዘቧን ከአገልግሎት ውጪ ለማድረግ መገደዷ ይታወሳል።

 የጀርመን አማርኛ ሬዲዮ ማንተጋፍቶት ስለሺ  ሸዋዬ ለገሰ

በአዲሱ በጀት ዓመት የአዲስ ባቡር መስመር ግንባታ የለም

Related image

የኢፌዴሪ ፕሬዚዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ የህዝብ ተወካዮች እና የፌዴሬሽን ምክር ቤቶች ሶስተኛ የስራ ዘመን ዛሬ በንግግር ከፍተዋል።

ፕሬዚዳንቱ በንግግራቸው ያለፈውን 2009 በጀት ዓመት የመንግስት አፈፃፀምን አቅርበዋል።

የ2009 ዓ.ም አጠቃላይ ሀገራዊ እድገት 10 ነጥብ 9 በመቶ ሆኖ መመዝገቡን ገልጸዋል።

ይህ ውጤትም የሀገሪቱ ኢኮኖሚ በጠንካራ ሁኔታ ማገገሙን የሚያመላከት እና በዓመቱ ይገኛል ተብሎ ከተተነበየው 11 ነጥብ 1 በመቶ ጋር በጣም የተቀራረበ መሆኑን አስታውቀዋል።

በዚህም መሰረት በአጠቃላይ ለ2009 የኢኮኖሚ እድገት ግብርና 36 ነጥብ 3 በመቶ፣ ኢንዱስትሪ 25 ነጥብ 6 በመቶ ከዚህም ውስጥ የማምረቻው ኢንዱስትሪ የ6 ነጥብ 4 በመቶ እና የአገልግሎት ዘርፍ የ39 ነጥብ 3 ድርሻ አንደነበራቸው አብራርተዋል።

ፕሬዚዳንት ሙላቱ፥ በ2010 በጀት ዓመት ፈጣንነና ፍትሃዊ የኢኮኖሚ እድገት አንዲኖር የ11 ነጥብ 1 በመቶ ዓመታዊ አማካይ እንደግ እንዲሆን ይደረጋልም ብለዋል።

በዚህም ከግብርናው ዘርፍ ቢያንስ የ8 ነጥብ 0 በመቶ፣ የኢንዱስትሪ ዘርፍ ከጥቃቅንና አነስተኛ መካከለኛ ኢንዱስትሪዎች 22 ነጥብ 6 በመቶ፣ ከትላልቅ ኢንዱስትሪዎች 21 ነጥብ 6 እንዲሁም ከግንባታው እንዱስትሪ 23 በመቶ እድገት ይጠበቃል ብለዋል።

የአገልግሎት ዘርፍም የ11 ነጥብ 0 እንደት እንዲያስመዘግብ ይጠበቃል ነው ያሉት።

የዋጋ ግሽበትን በተመለከተም በ2009 ዓ.ም የ12 ወራት ተንክባላይ አማካይ የዋጋ ግሽበት በተያዘው እቅድ መሰረት በነጠላ አሃዝ መገደብ መቻሉን የገለጹት ፕሬዚዳንቱ፥ አጠቃላይ የዋጋ ግሽበቱም 7 ነጥብ 2 በመቶ ሆኖ ተመዝግቧል ብለዋል።

ጠቅላላ ምግብ ነክ የዋጋ ግሽበት 7 ነጥብ 4 ሆኖ ሲመዘገብ ምግብ ነክ ያልሆኑ ሸቀጦች የዋጋ ግሽበት ደግሞ 7 ነጥብ 1 በመቶ ሆኖ ተመዝግቧል።

በ2009 ዓ.ም ከታክስ እና ታክስ ካልሆኑ ገቢዎች ለመሰብሰብ ከታቀደው 94 ነጥብ 3 በመቶውን ማሳካት መቻሉን ፕሬዚዳንት ሙላቱ ገልፀዋል።

በ2010 ዓ.ም የተጀመረውን የታክስ ማሻሻ በተለይም በትላልቆቹ የታክስ ከፋዮች ላይ በማተኮር መሰራት እንዳለበት የሚያመላክት ነው ሲሉም ፕሬዚዳንት ሙላቱ ተናግረዋል።

የውጭ ንግድን በመተለከተም የውጭ ምንዛሬ ፖሊሲን ከማስፈን አኳያ በ2009 ዓ.ም ከሞላ ጎደል የተረጋጋ የነበረ ነው፤ በ2010 የውጭ ምንዛሬ ተመን ላይ በጥናት ላይ የተመሰረተ ማሻሻያዎች እንደሚደረጉም አብራርተዋል።

ቁጠባ ከጠቅላላ የአገሪቱ ምርት 29 በመቶ ድርሻ እንዲኖረው የማድረግ ስራ ይሰራልም ብለዋል።

ግብርናን በመተለከተም በ2010 ዓ.ም የቁም እንስሳት የወጪ ንግድን ጨምሮ በአጠቃላይ ከዘርፉ 4 ቢሊየን የአሜሪካ ዶላር ለማግኘት መታቀዱን አስታውቀዋል።

እንዲሁም ከአበባ፣ የአትክልትና ፍራፍሬ ዘርፍ የሚገኘውን ገቢ ከ220 ሚሊዮጨየን የአሜሪካ ዶላር ወደ 400 ሚሊዮን ዶላር ማሳደግ ታቅዷል ብለዋል።

መሰረተ ልማቶች

  • በ2010 የገጠር መንገድ ተደራሽነትን ከ75 በመቶ ወደ 85 በመቶ ማሳገድ።
  • የተጀመሩ ፕሮጀክቶችን መጨረስ እና አዳደስ መጀመር እንዲሁም የፌደራል እና የክልል መንገዶችን የመለየት ስራ።
  • በ2010 የአዲስ አበባ ጅቡቲ የባቡር መስመርን ሙሉ በሙሉ ወደ ስራ ማስገባት
  • ግንባታቸው የተጀመሩ የባቡር መስመሮችን ማስቀጠል
  • በ2010 የአዳዲስ የባቡር ግንባታዎች የሚጀመርበት ሁኔታ እንደሌለም ፕሬዚዳንት ሙላቱ ገልፀዋል

ኤሌክትሪክን በተመለከተም በ2010 ዓ.ም 60 በመቶ የደረሰውን የህዳሴ ግድብ ግንባታን ማፋጠን።

ጊቤ 3 በሙሉ አቅሙ እንዲሰራ ማድረግ፣ የገናሌ 3 ግድብ ግንባታ አጠናቆ መደ ስራ እንዲገባ ማድረግ፣ የረጲ ባዮ ማስ እና የአይሻ ንፋስ ሀይል በእቅዳቸው መሰረት ተሰርተው ወድ ስራ እንዲገቡ ማድረግ።

የግሉ ዘርፍ በሀይል ማመንጫ ዘርፍ እንዲሳተፍ በትኩረት እንደሚሰራም ፕሬዚዳንት ሙላቱ አብራርተዋል።

በትምህርት ጥራት ዙሪያም ልዩ ትኩረት ተሰጥቶ እንደሚሰራ አስታውቀዋል።

በጤናው ዘርፍም በ2010 ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎችን ህብረተሰቡን ማሳተፈ መልኩ የመከላከል ስራ ይሰራል።

ጥራቱን የጠበቀ የሆስፒታል አገልግሎት፣ የመድሃኒት አቅርቦት አገልግሎት አሰጣጥም ማሻሻል እንዲሁም የግሉ ዘርፍ በጤናው ዘርፍ የሚኖራቸውን ሚና ማሳገድ ስራ እንደሚሰራም አስታውቀዋል።

fana 

በተጨማሪም የሚከተለውን ብለዋል

መንግስት የጀመረውን የተሃድሶ ንቅናቄና የጸረ ሙስና ዘመቻ በማስፋት እንደሚያስቀጥል የኢፌዴሪ ፕሬዚዳንት ሙላቱ ተሾመ ተናገሩ።

ፕሬዚዳንቱ የህዝብ ተወካዮች እና የፌዴሬሽን ምክር ቤቶች 3ኛ አመት የስራ ዘመንን ዛሬ በንግግር ከፍተዋል።

በንግግራቸውም ከሙስናና ኪራይ ሰብሳቢነት፣ ከጥልቅ ተሃድሶ፣ ስለምርጫ ህጉ ማሻሻያ፣ በኢትዮጵያ ሶማሌ እና ኦሮሚያ ክልሎች ስለተፈጠረው ወቅታዊ ሁኔታ እንዲሁም የወጣቶች ፈንድና ስለ ሴቶች ተጠቃሚነት አንስተዋል።

በመክፈቻ ንግግራቸው አመቱ የማስፈጸም አቅምን በማጎልበት የህዝቡን ተሳታፊነትና ባለቤትነት መንፈስ በማጎልበት ልማታዊነትና መልካም አስተዳደርን ለማስፈን ጥረት የሚደረግበት መሆኑን ነው ያነሱት።

ያለአግባብ የመጠቀምና የሙስና ዝንባሌና ተግባርን ለመቆጣጠር የተጀመረውን ንቅናቄ በስፋትና በጥራት ማስኬድም የመንግስት አቅጣጫ መሆኑን ተናግረዋል።

ከፀረ ሙስና ጋር በተያያዘ የተጀመረው ዘመቻም ተጠናክሮ ይቀጥላል የሉት ፕሬዚዳንቱ፥ የሙስና ምንጭን ለማድረቅና ዜጎች ቀልጣፋ አገልግሎት እንዲያገኙ ለማስቻል የተጀመሩ የአሰራር ማሻሻያዎች እንደሚተገበሩም አጽንኦት ሰጥተዋል።

ለሙስና ተጋላጭ የሆኑት የግብር አስተዳደር፣ የመንግስት ግዥ እና የግንባታ ኮንትራት አስተዳደር፣ የመሬት ልማት እና አስተዳደር ተቋማትም የአሰራር ማሻሻያው ይተገበርባቸዋል ተብለዋል።

ከዚህ ጋር ተያይዞ በሙስና ተግባር ላይ የተሰማሩ የመንግስት የስራ ሃላፊዎችና ተባባሪዎቻቸውን በህግ እንዲጠየቁ የማድረጉ ስራም ተጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል ፕሬዚዳንቱ።

የህዝቡን ዴሞክራሲያዊ ተሳትፎ ለማሳደግ የሚረዱ የህዝብ ምክር ቤቶች ህዝቡን ወክለው አስፈጻሚውን አካል የሚቆጣጠሩበት ሁኔታም ተጠናክሮ መቀጠል አለበት ነው ያሉት።

የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤትም ልማትን በመደገፍ መልካም አስተዳደርን ለማስፈንና ዴሞክራሲን ማጠናከር የሚያስችሉ አዋጆች እና ፖሊሲዎችን ያፀድቃል ተብሏል።

የምርጫ ህግ ማሻሻልን በተመለከተም የዛሬ አመት ቃል የተገባለት የምርጫ ህግ ማሻሻያ በዚህ አመት ሊተገበር እንደሚችል አንስተዋል።

ከዚህ ጋር ተያይዞም ማሻሻያው ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርቦ በ2012 ለሚደረገው አጠቃላይ ምርጫ እንዲደርስ የሚደረግ ይሆናልም ነው ያሉት በንግግራቸው።

በኢህአዴግ እና ተፎካካሪ ፓርቲዎች መካከል የተጀመረው ውይይትና ድርድር በተቀመጠው መርሃ ግብር መሰረት እየተካሄደ መሆኑን ጠቅሰው፥ የድርድር በሩ ዛሬም ክፍት ነው ብለዋል።

በዚህ ዓመት የሚካሄደው የአካባቢ እና ማሟያ ምርጫ ነጻና ፍትሃዊ በሆነ መልኩ እንዲከናወን መንግስት አስፈላጊውን ሁሉ እንደሚያደርግም ፕሬዝዳንቱ ገልጸዋል።

በወቅታዊ ጉዳይ ንግግራቸው በመስከረም ወር መጀመሪያ በኦሮሚያ እና የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል የተወሰኑ ስፍራዎች የተከሰተውን ግጭት ጠቅሰዋል።

የተከሰተው ሁኔታ መወገዝ ይገባዋል ያሉት ፕሬዚዳንቱ፥ መንግስት ግጭት የተከሰተባቸውን አካባቢዎች ከማረጋጋት ባሻገር አጥፊዎችን ለህግ እንደሚያቀርብ አስረድተዋል።

የሁለቱም ክልል የሃገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ የክልሉ ህዝቦች፣ ወጣቶችና ሴቶች ሁኔታው ወደ ነበረበት እንዲመለስ ከመንግስት ጎንብ እንዲቆሙም ጥሪያቸውን አቅርበዋል።

የወጣቶች ስራ ፈጠራ እና ተዘዋዋሪ ፈንድ አጠቃቀምን በዳሰሰው ንግግራቸው፥ አፈጻጸሙ ዝቅተኛ መሆኑን ጠቁመዋል።

የታየው አፈጻጸምም ከፌደራልና ከክልል መንግስታት ከተገኘው ገንዘብ ጋር በሚመጣጠን መልኩ የሄደ አለመሆኑም ተጠቅሷል።

ከሴቶች ተሳትፎ ጋር በተያያዘም በገጠር 2 ነጥብ 5 ሚሊየን ሴቶች በተለያዩ የግብርና ዘርፎች ተጠቃሚ መሆናቸውን ገልጸዋል።

የሴቶች ተጠቃሚነት በጤናው ዘርፍ ለውጦች እንዲታዩ ማስቻሉንም በንግግራቸው ጠቅሰዋል።

የሴቶችና ወጣቶችን ተጠቃሚነት ማረጋገጥና ኢትዮጵያ በአለም መድረክ የተወደሰችበትን የአረንጓዴ ልማት አጠናክሮ ማስቀጠል፥ የበጀት አመቱ የትኩረት አቅጣጫዎች ሆነዋል።

ከዚህ ባለፈም ኢትዮጵያ የራሷን እና የሌሎች ታዳጊ ሀገራትን መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ ስራዎችን መተግበር መቻልም የአመቱ ቀዳሚ ተግባራት ይሆናሉ።

 

Sugar supply drops by 75 percent

The sugar scarcity saga continues in Ethiopia as nine regions and two administrations received 130,000 quintals for the September supply which is a decrease of 390,000 quintals from previous supplies.
Seven sugar factories have stopped to undergo maintenance, and 36,000 metric tons of imported sugar from Algeria, as well as a shortage of government stock, have all contributed to the current sugar situation.

Currently, households are only allotted two kilos of sugar per month from the consumer associations. Previously that amount was five kilos. Consumers told Capital that a kilo of sugar which sells for 20 birr in shops is hardly available and if it is, shops are selling it for 30 birr.

Currently, households are only allotted two kilos of sugar per month from the consumer associations. Previously that amount was five kilos. Consumers told Capital that a kilo of sugar which sells for 20 birr in shops is hardly available and if it is, shops are selling it for 30 birr.

Currently, households are only allotted two kilos of sugar per month from the consumer associations. Previously that amount was five kilos. Consumers told Capital that a kilo of sugar which sells for 20 birr in shops is hardly available and if it is, shops are selling it for 30 birr.
Addis Ababa which received 120,000 quintals of sugar in the previous quota received only 46,000 quintals while the other city administration Dire Dawa received 2,000 quintals as opposed to the 11,860 quintals it received previously.
The supply cut dropped the Oromia quota from 152,000 quintals to 25,000, Amhara fell down from 109,000 quintals to 18,000, Tigray from 47,000 quintals to 9,000 and Southern Nations, Nationalities, and Peoples’ Region got only 17,400 quintals from 69,000 quintals.
Afar and Harare also experienced a 50 percent supply cut and a fixed quota below 2,000 quintals.
Somali, Benishangul-Gumuz and Gambela did not receive their previous supply due to technical problems. Their quota is fixed at 24,152, 4,500 and 8,000 quintals respectively.
Last week Capital also reported that MOHA, which holds a big share of the Ethiopian soft drink industry market, stopped production as of September 8. The supply cut has also dramatically affected the production of other candy, juice and biscuit factories.
Solomon Bekle, Commodity exchange at Addis Ababa Trade Bureau told Capital that the supply cut will clearly disturb the market.
“We told the consumer associations to cut the supply of households by 50 percent and in the same period we are controlling the market so sugar will not be sold at an unfair price. I think the problem will be solved when the Sugar Corporation imports sugar, as expected in Mid October, and factories resume to normal operation”.
The seven sugar factories; Finchaa, Kuraz 2, Wonji, Tendaho, Kesem, Methara and the recently completed Tana Beles have the capacity to produce up to 38,000 quintals of sugar per day.
In related news a Dubai based company who procured 44,000 quintals of sugar from Ethiopia for the Kenyan government disappeared before receiving the sugar and the 110 trucks that carry the sugar are stuck at Moyale, at Ethio-Kenya border.
The sugar were transported by Brighet Trans Border S.C and should have reached to Moyale on 31 August but due to custom clearance issues, the cargo was delayed.
The Transport Authority said that axle load limit is not the case of the issue.
“Ethiopian axle load limit is 400 tone and the Kenyan is 280 tone and we agreed that the trucks to be unloaded the additional 120 tone when there reached Moyale and to transport the rest to Nairobi and back to Moyale, however the problem happens when the agent that bought the cargo disappeared,”
Sources told Capital that trucks with their loads are waiting for further instruction at the border.
“The payment of the transporters is waiting the decision of the government’’ sources added.

capitalethiopia –  Sugar supply drops by 75 percent

ኢትዮጵያ ኢንተርኔትን በመዝጋቷ ከ130 ሚሊዮን ዶላር በላይ አጣች

Via –  BBC – Amharic – ኢንተርኔትን መዝጋት የመረጃ ተደራሽነትን እና የመናገር ነፃነትን በማወክ የዜጎችን መሰረታዊ መብቶች ይጥሳል ያለው ተቋሙ፤ ቁርጥ ያለ መረጃ እንደልብ የማይገኝ መሆኑ የእርምጃውን ምጣኔ ሐብታዊ ዋጋ ማስላትን አዳጋች እንደሚያደርገው ያምናል።

ኢትዮጵያ ባለፉት ሁለት ዓመታት ለ36 ቀናት ያህል ኢንተርኔትን (በይነ-መረብ) በዘጋችበት ጊዜ ከ130 ሚሊዮን ዶላር በላይ አጥታለች ሲል የምሥራቅ እና ደቡባዊ አፍሪካ ዓለም አቀፍ የመረጃ ቴክኖሎጂ ፖሊሲ ትብብር የተሰኘው ተቋም ገለፀ።

የተቋሙ ጥናት የኢንተርኔን መዘጋት በሃገራት ምጣኔ ሐብት ላይ ያደረሰውን ጉዳት በተለያዩ መለኪያዎች የገመተ ሲሆን፤ በዚህም መሰረት ኢትዮጵያ ለ36 ቀናት ያህል ኢንተርኔትን በዘጋችበት እንዲሁም ለሰባት ቀናት ያህል በነበረው የማኅበራዊ ሚዲያ መናወጥ ወቅት በጥቅሉ ከ130 ሚሊዮን ዶላር በላይ አጥታለች ይላል።

ኢንተርኔት በተዘጋበት እያንዳንዱ ቀን ከ3.4 ሚሊዮን ዶላር በላይ የመልክዕት ማስተላለፊያ መተግበሪያዎች (አፕ) በታወኩበት አንድ ቀን ደግሞ ከ870 ሺህ ዶላር በላይ አገሪቷ ታጣለች ሲል ጥናቱ ይገምታል።

እ.ኤ.አ ከ2015 ጀምሮ ከሰሃራ በታች ያሉ አገራት በተለያየ ምክንያት ኢንተርኔትን መዝጋታቸው ንፍቀ አህጉሩን ከ237 ሚሊዮን ዶላር በላይ አስጥቶቷል።

ተቋሙ ባጠናቀረውና ይፋ በሆነ ጥናት እንደተመላከተው ባለፉት ሁለት ዓመታት ኢንተርኔት ለቀናት እንዲዘጋ ባደረጉ የአፍሪካ ሃገራት የእርምጃው ምጣኔ ሐብታዊ ጠባሳ ረዘም ላለ ጊዜ የሚቆይ ነው።

ጥናቱ ቢያንስ በአስራ ሁለት ከሰሃራ በታች ባሉ የአፍሪካ ሃገራት ኢንተርኔትን የመዝጋት መንግሥታዊ እርምጃ መወሰዱን ያወሳ ሲሆን ከእነዚህም መካከል አስሩን መርምሯል።

እርምጃው በተለያዩ ምክንያቶች መነሻነት የተወሰደ ሲሆን፤ በኢትዮጵያ በብሔራዊ ፈተና ወቅት የፈተናን ሾልኮ መውጣት ለመከላከል በሚል ኢንተርኔት ሙሉ በሙሉ ተዘግቶ ነበር።

ቻድ፣ ጋቦን፣ ጋምቢያ፣ የኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ እና ኡጋንዳ ደግሞ ምርጫን አስታክከው ኢንተርኔትን የዘጉ ሃገራት ናቸው።

ሕዝባዊ ፀረ-መንግሥት ተቃውሞዎች ለኢንተርኔት በመንግሥት መዘጋት ምክንያት ከሆኑባቸው አገራት መካከል ኢትዮጵያ በድጋሚ የምትገኝ ሲሆን፤ ተመሳሳዩን እርምጃ የወሰዱ ሌሎች ሃገራት ብሩንዲ፣ መካከለኛው የአፍሪካ ሪፐብሊክ፣ ካሜሩን፣ የኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ፣ ማሊ፣ ኒጀር እንዲሁም ቶጎ ናቸው።

ካሜሩን እ.ኤ.አ ከ2015 እስከ 2017 ባሉት ዓመታት ለ93 ቀናት ኢንተርኔትን ስትዘጋ ኢትዮጵያ ደግሞ ለ36 ቀናት ያህል ኢንተርኔን ዘግታለች።

ኢንተርኔትን መዝጋት የመረጃ ተደራሽነትን እና የመናገር ነፃነትን በማወክ የዜጎችን መሰረታዊ መብቶች ይጥሳል ያለው ተቋሙ፤ ቁርጥ ያለ መረጃ እንደልብ የማይገኝ መሆኑ የእርምጃውን ምጣኔ ሐብታዊ ዋጋ ማስላትን አዳጋች እንደሚያደርገው ያምናል።

ይሁንና የቱንም ያህል ለአጭር ቀናትም ቢሆን የኢንተርኔት መዘጋት የምጣኔ ሐብታዊ እንቅስቃሴዎችን ውጤታማነት ያስተጓጉላል፣ በንግድ እንቅስቃሴ ላይ ያለ መተማመንን ይቀንሳል፣ እርምጃውን የወሰደችውን አገር የአደጋ ተጋላጭነቷ ከፍ ያለ እንደሆነ የሚያስገምት ገፅታንም ይሰጣል።

እንዲሁም የዜጎችን የዕለት ተዕለት አኗኗርን ያውካል ይላል ተቋሙ።

ጥናቱን ያከናወነው የምስራቅ እና ደቡባዊ አፍሪካ ዓለም አቀፍ የመረጃ ቴክኖሎጂ ፖሊሲ ትብብር የተሰኘው ተቋም ልማትን እና ድህነት ቅነሳን ለማሳለጥ የመረጃ እና የኮምፒውተር ቴክኖሎጂን መጠቀም ላይ የሚሰራ ነው።