የታሪክ ፈተናችን እና ያሬዳዊ ትዝታ፤ ከክላሽ እስከ ብዕር! – ሙሉዓለም ገ/መድህን

የለውጥ ውርጃ፣ የዘመናዊነት መጨናገፍ፣ የህዝባዊ ኃይል (ድምጽ) ተጽኖ ፈጣሪነት መኮላሸት፣…ድግግሞሻዊ የታሪክ አዙሪት አምሳያ የሆነችው ኢትዮጵያ፤ በተከታታይ ትውልዶች የደም ጎርፍ እየተንሳፈፈች እዚህ ደርሳለች።

Continue Reading

Advertisements

“ሕይወት ማለት ነጻነት ነው። ነጻነት የሌለበት ሕይወት ትርጉም አይሰጥም”

ባህልዝክረ-ዓጼ ቴዎድሮስ 150ኛ ዓመትበጀርመን የኢትዮጵያውያን የውውይይት እና የትብብር መድረክ ለኢትዮጵያ የግዛት አንድነት እና ሉዓላዊነት መከበር ሲሉ ከወራሪው የእንግሊዝ ጦር ጋር ሲፋለሙ የተሰዉትን ንጉሠ ነገሥት ዳግማዊ ዓጼ ቴዎድሮስ 150ኛ ዓመት ለመዘከር ፍራንክፈርት ከተማ ላይ ያዘጋጀው ልዩ ጉባኤ ትላንት በደማቅ ሁኔታ ተካሂዷል።

Continue Reading

ተረት ተረት – ሥልጣን እና ሥልጣኔ የሚሞገትበት (የሀዲስ ዓለማየሁ ተረቶች ዳሰሳ)

ቴዎድሮስ አጥላው – ሀዲስ ዓለማየሁ የኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ ምርምር ለታላቅ የረጅም ልቦለድ ጸሐፊነታቸው ቢያንስ ለግማሽ ምዕተ ዓመታት ዕውቅና ሰጥቶ እያከበራቸው ያሉ ደራሲ ናቸው። አራት ልቦለዳዊ እና ሦስት ኢ-ልቦለዳዊ ሥራዎቻቸውን ከዛሬ 60 ዓመት ጀምሮ ለሕትመት አብቅተዋል፤ ልቦለዳዊ ሥራዎቻቸው ‹ፍቅር እስከ መቃብር› (1958)፣ ‹ወንጀለኛው ዳኛ› (1974)፣ ‹የልምዣት› (1980) የተባሉት ረጅም ልቦለዶች እና በ1948 ያሳተሙት ‹ተረት ተረት የመሰረት› የተባለ የተረት መጽሐፍ ናቸው።

Continue Reading

የዓለማየሁ ገላጋይ ‹ወሪሳ›፤ ሒሳዊ ንባብ

የ‹ወሪሳ› ታሪክ የሚከናወንባቸው መቼቶች የዘራፊዎቹ ምድር ወሪሳ እና የፀበኞቹ ምድር እሪ በከንቱ እና በጠላትነት የሚተያዩ ተጎራባች መንደሮች ሲሆኑ፣ ሁለቱም የተሠሩባቸው እና ነዋሪዎቻቸውን የሚያስተዳድሩባቸው የየራሳቸው ደንቦች አሏቸው፡፡

Continue Reading

ግዕዝን ሲያልም የሞተው ደራሲ ጆርጅ በርናንድ ሿው

ደራሲው ጆርጅ በርናንድ ሿው ግዕዝን አውቆ ቢኾን ኖሮ!
ላቲን ቦታ አይኖረውም ነበር። የላቲንን ድክመት ተጠቃሚዎቹ ራሳቸው በሚገባ ያውቁታል። አዲስ መፍትኄ እንዲገኝለት ይወተውቱና ሰለ ድክመቱ ይበሣጩ ከነበሩት መካከል አንዱ ታዋቂው አየርላንዳዊ የሥነ ጽሑፍ ሰው አቶ በርናንድ ሿው ነበር።

Continue Reading

ስማኝ ሰማእቱ!

ከባርነት ሞትን የመረጥከው ወንዱ፣
አፉን ክፍት አርጎ የዋጠህ መቃብሩ፣
የማዋይህ አለኝ ስማኝ ሰማእቱ፡፡

የፈሰሰው ደምህ በህልሜ እየታየኝ፣
አጥንትህ ከመቃብር እየጎራበጠኝ፣
እሾህ ቀጋ ሆኖ አላስተኛህ አለኝ፡፡

ለፍትህ ስትጮህ የቀረኸው ባጭር፣
ጎንደር ደብረታቦር ወልድያ ባህርዳር፣
ቡሬና ዳንግላ ማጀቴና አቸፈር፣
ዛሬም ወንድሞችህ ታስረዋል ግዮን ዳር፡፡

በስናይፐር የፈጁህ ህሊና ቢሶቹ፣
ለውጥ አመጣን ብለው ያንኑ ደገሙ፣
አንድ አስገዳይ ነቅለው ሌላውን ተከሉ፡፡

አጥንትህን ከአምቦ ከእሬቻ ለቃቅሞ፣
መሰላል አረገው ከለማ ጋር ሰርቶ፡፡

በስንት በጎች ደም እንደተነከረ፣
እጁን ሳይታጠብ አቢይ ቀደሰ፡፡

ኢያሱና ሙሴን ተከተሉ እያሉ፣
ስንቱን ዘልዛላ እንከፍ ከጀርባ አሰለፉ፡፡

ተመራጩ አስገዳይ መራጩም ገዳይ ነው፣
የሌላው ማሽቃበጥ ምን እሚሉት ጉድ ነው?

ትናንትናም ያአድጊ ዛሬም ይህአድጊ ነው፣
አሸርጋጅ የበዛው የምን ለውጥ አይቶ ነው?

አጋዚ ሰው ፈጅ እያለ እሚጮኸው፣
ጆሮ ጠቢ አቢይን ቅዱስ አርጎ አረፈው፡፡

እንኳን ፈሪሳውያን እነ ሆድ አምላኩ፣
እነ ኦባንግ ሜቶም ለይሁዳ ሰገዱ፡፡

ስንቱ ወለወልዳ ስትሞት ያለቀሰው፣
አዛኝ አንጓች መስሎ የአዞ እምባ ያነባው፣
አስገዳይህ ሲነግስ ደስ ይበልህ አለው፡፡

ስንቱን ላስፈጀ ጉድ ድጋፍ እየሰጡ፣
የፍትህ ታጋይ ነን ብለውን አረፉ፡፡

እንዳንተ በጽናት መታገል ሲለግሙ፣
በአጥንቶችህ ባላ አቢይን ሰቀሉ፡፡

ታሪክ በደም ጥፈህ በክብር ያለፍከው፣
ስማኝ ሰማእቱ የኔ መልእክት ይህ ነው፡፡

አንተ ሙተህ አዝነን ሳይወጣ ሳልስትህ፣
የምዕራብ ዲፕሎማት እንዲሁም ገዳይህ፣
ፖለቲካ ቁማር ዘረጉ እመቃብርህ፡፡

የሞትክለት ህልምህ እንዳይደርስ ከዳሩ፣
የነደደው እሳት እንዲጠፋ ፍሙ፣
ትልቅ ማዳፈኛ ከምድጃ ጎለቱ፡፡

አስገዳይ ለማንገስ ፓርላማ ከተሙ፣
የሕዝብ ተወካዮች ብለው አፍጣጮቹ፣
እንደ ኦሪት ሁሉ ህማማትን ጣሱ፣
መነኩሳትን አስረው እነሱ እያሽካኩ፣
ድግስ እየዋጡ ዳንኪራ እየመቱ፣
ጉልቻን አንስተው ጉልቻ ጎለቱ፡፡

እየታገልን ነው ሲሉ የነበሩ፣
በራሳቸው እምነት ብቃትን ስላጡ፣
ወደ ላይ አንጋጠው አቢይ አቢይ አሉ፣
እንኳን የሞቱትን ፈጣሪን ረሱ፡፡

የራሱን ልብ አሞት የተጠራጠረ፣
በካድሬው አቢይ ቃል አመነና ማለ፡፡

ዳሩ ይህም ቢሆን እንዳይልህ ክፍት፣
አርማህን አንስቷል ፍም ጎራሹ ወጣት፡፡

ብቁ ሰማእታት እንደ አንተ የፀኑ፣
ነፃነት ወይም ሞት ብለው የቆረጡ፣
ሞረሽ ይጣራሉ በዱር በገደሉ፡፡

ያሳደደህ ቢነግስ በህማማቱ እለት፣
አዳኝህ ይነሳል ቅዳምሽ እሁድ ማግስት፡፡

ሐዋርያት ዝቅዝቅ ታስረው ቢታረዱ፣
ክርስትና ሰፍቷል ቁመትና ወርዱ፡፡

ክርስቶስ ተሰቅሎ ተቀብሮ እንዳልቀረው፣
ያንተም ህልም እሚያርግ ዘላለም ህያው ነው፡፡

ገዳይ አስገዳዮች አንተን የሰውቱ፣
አስገዳይ ለማንገስ አንተን የረሱቱ፣
እንደ ፈሪሳውያን ይሁዳ ዘ አስቆርቱ፣
ታሪክ ሲመትራቸው ሲያርዳቸው ይኑሩ፡፡

ምድር ታሪክህን እንዳሳማረችው፣
ሰማዩም ነፍስህን በምቾት ያኑረው፣
እኛም አደራህን አኝከን አንብላው፣
ስማኝ ሰማእቱ መልእክቴ ይኸው ነው፡፡

በላይነህ አባተ (abatebelai@yahoo.com)
መጋቢት ሁለት ሺ አሥር ዓ.ም.

Ethiopian Artists at Art Dubai Shine

artlyst.com – Ethiopian Artists at Art Dubai were notably some of the best African work exhibited at the fair. Fine artwork from around the world was shown at Ethiopian gallery Addis Fine Art. The gallery saw some exciting new and seasoned voices from across the globe. Two Ethiopian artists from opposite ends of the generational continuum were represented. 

Continue Reading

ብድር ለመመለስ የተገኘ ተራ

በበርካታ ወጥና የትርጉም ቴአትሮች ላይ ተሳትፏል። ኦቴሎ፣ ኤዲፐስ ንጉሥ፣ ሀምሌት፣ ቴዎድሮስ፣ የሠርጉ ዋዜማ፣ መቃብር ቆፋሪውና የሬሳ ሳጥን ሻጩ፣ አቡጊዳ ቀይሶ፣ ባለ ካባና ባለ ዳባ፣ መልዕክተ ወዛደር። በትዕይንተ መስኮት ከተወነባቸው ድራማዎች መካከል ደግሞ ያልተከፈለ ዕዳ፣ ያበቅየለሽ ኑዛዜ፣ ባለ ጉዳይ እና ገመና ቁጥር አንድ እና መለከት ጥቂቶቹ ናቸው።

Continue Reading

ቅርስነቱ የሚያወዛግበው የቴዎድሮስ አደባባዩ ሴባስቶፖል

በመኪኖች ጭስ እንደታፈኑ ውለው ከሚያድሩት የአዲስ አበባ ሐውልቶች እና ቅርሶች መካከል የሚመደበው የአፄ ቴዎድሮስ አደባባይ ዙሪያ ገባውን በላስቲክ ሸራ ተሸፍኗል። ዓይን የለውም እንጂ ዓይን ቢኖረውማ እዚህም እዚያም ከተቆፋፈሩት የከተማዋ መንገዶች በሚመጣው አቧራና በተሽከርካሪዎች ከሚወጣው ጭስ ብሌኑ ደም ለብሶ እናየው ነበር። የአደባባዩን የብረት አጥር እየዘለሉ ገብተው ከመድፉ ላይ ተንተርሰው ውሎና አዳራቸውን የሚያደርጉ ጎዳና ተዳዳሪዎች ተጎራብተውት ይኖሩ ነበር። አዲስ አበባ ቸርችል ጎዳና የሚገኘው ቴዎድሮስ አደባባይ ።

Continue Reading

ያልተነገረው የደጃዝማች በየነ ወንድም አማገኘሁ ታሪክ

አቻምየለህ ታምሩ- – ዛሬ ወድቃ የምትገኘው ኢትዮጵያ አገራችን በተለያዩ ዘመናት ከራሳቸው በላይ ላገራቸው የሚያስቡ፤ ምክራቸው አገር የሚያውል ትላልቅ ሰዎች ነበሯች። የሀያኛው መቶ ክፍለ ዘመን ኢትዮጵያ ከነበሯት ልጆች መካከል በዳግማዊ ምኒልክ ዘመን በደጅ አጋፋሪነት፤ በልጅ እያሱ ዘመን በሊጋባነትና በንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱና በአልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን ጊዜ ደግሞ በደጃዝማችነት የሚታወቁት፤ በፈረስ ስማቸው አባ ሰብስብ በመባል የሚጠሩት በየነ ወንድማገኘሁ ቀዳሚው ናቸው።

Continue Reading

‹‹… ልጅት እግር እንጂ ኪስ አላጠበችም››

የማያውቁት አገር አይናፍቅም ሲባል እሰማለሁ። እኔ ግን የማላውቃቸው የምስራቅ ኢትዮጵያ ከተሞች ሀረር ከነምንጣፏ፣ድሬደዋ ከነአሮጌው ሰፈሯ፣አሰበ ተፈሪ ከነብርቱካኗ፣ በሰሜኑም ቢሆን ባህር ዳር ከነ ጣናዋ፣ ጎንደር ከነ ፋሲለደሷ፣ ደቡቡም ምእራቡም ሁሉም ….ጭራሽ እንደልጅነት ትዝታ ነው የሚናፍቁኝ።

Continue Reading

‹‹የአርበኝነት ተጋድሎው የኢትዮጵያ ታሪክ ሆኖ የሚጻፍበትን ትምህርት ሚኒስቴር ማሰብ ይኖርበታል››

Continue Reading

አሜሪካ ለላሊበላ ቤተክርስትያን ጥበቃ ፕሮጀክት 13.7 ሚሊዮን ብር ሰጠች

የአሜሪካ ኤምባሲ ለላሊባለው ቤተ ጎልጎታ ሚካኤል ቤተክርስትያን ጥበቃ ይውል ዘንድ 13.7 ሚሊዮን ብር መስጠቱን ኤምባሲው በላከው መግለጫ አስታውቋል። ፕሮጀክት ይፋ የሆነው ቅዳሜ እለት በባህልና ቱሪዝም ሚኒስትሯ ዶ/ር ሂሩት ወልደ ማርያምና በአሜሪካው አምባሳደር ማይክል ሬይኖር ነው።

Continue Reading

«ባሩድና ብርጉድ» – የትኛዉ ኩነኔ የትኛዉ ፅድቅ? ሰው ሲወለድ፣ ሲኖርም ሲሞትም በጨርቅ እንደተጠቀለለ… ተደብቆ…

«ባሩድ የጦር መሳርያ አረር እሳቱን የሚያቀጣጥለዉ ሲሆን ፤ ብርጉድ ደግሞ የእጣን ዓይነት ነዉ። የሁለቱንም ዉጤት ነዉ ለማሳየት የሞከርኩት። ሁለቱም ነገሮች ደግሞ ተመሳሳይ ናቸዉ ። ሁለቱም ይጨሳሉ። አመድ እና ዱቄት እንደማለት ነዉ።  አመድ እና ዱቄት ሲታዩ ሁለቱም ነጫጮች ናቸw፤ ነገር ግን ዱቄቱ ሕይወት ያለዉ ሲሆን አመድ ደግሞ ያበቃለት ነዉ። አንዱ የተናቀ አንዱ የሚከበር አይነት ማለት ነዉ ልክ እንደዚህ ሁሉ ብርጉድ ጢስ አለዉ፤

Continue Reading

የቴዲ አፍሮ ‹‹የሙዚቃ ዝግጅቱን ሁሉም የሚፈልገው ስለሆነ የፀጥታ ችግር አይኖርም ›› አማራ ክልል

ለሕዝብ ድምጽ እጅግ ቅርብ የሆነውና በሚያቀርባቸው የጥበብ ፈጠራዎች ብስለት ክብር የተጎናጸፈው ቴዎድሮስ ካሳሁን -ቴዲ አፍሮ የሚያቀርበው የሙዚቃ ድግስ ከጸጥታ ችግር ነጻ እንደሆነ ክልሉ አስታወቀ። ክልሉ እንዳለው ‹‹የሙዚቃ ዝግጅቱን ሁሉም የሚፈልገው ስለሆነ የፀጥታ ችግር አይኖርም፤››

Continue Reading

የቴዲ አፍሮ ኮንሰርት ተራዘመ ፤ ሕዝብ ሁሌም ይሰማል!!

“ዛሬ የምንቃወመውንም ሆነ የምንደግፈውን ጉዳይ መለየት ተስኖናል” ይላል። ይቀጥልና ቴዲ አፍሮ ባህር ዳር ኮንሰርቱን እንዲያቀርብ የተፈቀደው በህዝብ ትግል ግፊትና ጫና ነው። የቴዲ አፍሮን ዘፈኖች ግብር በሚከፍልበት ቴሌቪዥን እንዳይመለከት የተፈረደበት ህዝብ፣ ከቴዲ ጋር ማር እስከጧፍን በባህር ዳር እንዲያስነካው መፈቀዱ የህዝብ ትግል ውጤት ቢሆንም፣ ክልሉ ‘ በአክብሮት’ ፈቃድ መስጠቱ በበጎነት የሚታይ ነው። ኮንሰርቱ ከስያሜው ጀምሮ ታላቅ ዓላማ ያለው በመሆኑም የሚሰጡ አስተያየቶች በማስተዋል የተሞሉ መሆን ይገባቸዋል። አጉራ ዘለል አስተያየትና ዓላማው ግራ የሚያጋባ ተቃውሞ መሰራጨት ከአማራ ክልል ካድሬዎች ማነስ ነው። 

Continue Reading

የቴዲ ተስፋ! በተስፋ ቢሱ የፖለቲካ ጋንግሪን ውስጥ

ይህ ክስተት የሆነ የጥበብ ሰው ሁሌም ተሰፋኛ ነው። ተስፋ የሚያደርገው ደግም በተስፋ ቢሱ የአገራችን የፖለቲካ ጋንግሪን ውስጥ ሆኖ ነው። ቴዲ አፍሮ ስርዓት የበደለው፣ የረገጠው፣ የሚከታተለው፣ ጫና የሚያደርግበት፣ ሁሌም ምክንያት የሚፈልግለት፣ ከዚህም በላይ ቃታቸውን ደጋግመው ቢስቡበት ምኞታቸው የሆነ ምክንያት አልባ “ሰዎች” አጠገብ የሚኖር ቁጥር በማይሰፍራቸው የሚወደድ ሰው ነው።

Continue Reading

C’est la vie (Such is life)

 

“What is promise if not something that’s impossible to live up to? Promise is inchoate and promise is what binds us. Some of us died, some got sick, some got rich, some had bad luck, some of us were fortunate, more than others. But failed promise only truly fails when it leads to lowered expectation.” […]

via C’est la vie (Such is life). — THOUGHT AVENUE: Speak your mind

Continue Reading

“የጉለሌው ሰካራም” በኢትዮጵያ የመጀመሪያው አጭር ልብ ወለድ ድርሰት

ብዙውን ጊዜ ኢትዮጵያውያን “የመጀመሪያው” ማለት ያበዛሉ በሚል እንታማለን፡፡ እኔ ግን ሃሜቱንም ሆነ ቀልዱን አልቀበለውም፡፡ የመጀመሪያው ማለት የምናበዛውም በምክንያት ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ በብዙ ነገሮች ቀዳሚ የሆንን የመጀመሪያ ህዝቦች ነንና፡፡ በዚያ ላይ ደግሞ እንዲያው በእኛ ላይ ተጋነነ እንጂ በሆነ ነገር ቀድሞ መገኘትና የመጀመሪያው ማለት የማይወድ አገርና ህዝብ ያለ አይመስለኝም፡፡
 የመጀመሪያው ከማለትም አልፈው በሁሉም ነገር “አባት” ነን ማለት የሚወዱት ምዕራባውያንስ ምን ይባሉ? የባዮሎጂ አባት፣ የፊዚክስ አባት፣ የጂኦግራፊ አባት …ኧረ ምን አባት ያልሆኑበት የትምህርት ዓይነት አለ፡፡

Continue Reading